Bobby Jones (1902–1971) là golf thủ nghiệp dư người Mỹ thắng cả bốn giải lớn nhất thời của ông trong cùng năm 1930, rồi giải nghệ ở tuổi 28. Sau đó ông cùng nhà tài chính Clifford Roberts lập ra câu lạc bộ Augusta National và giải The Masters. Ông là người duy nhất trong lịch sử golf vừa là nhà vô địch vĩ đại nhất thế hệ, vừa là người sáng lập một trong những giải đấu danh giá nhất thế giới.
Thần đồng Atlanta
Robert Tyre Jones Jr. sinh ngày 17/3/1902 ở Atlanta, bang Georgia. Ông là đứa trẻ ốm yếu, được gia đình cho ra sân golf East Lake gần nhà để khoẻ hơn. Ông học bằng cách quan sát Stewart Maiden, huấn luyện viên người Scotland của câu lạc bộ. Năm 14 tuổi, ông đã vào tứ kết giải U.S. Amateur 1916.
Điều ít người biết là Jones không bao giờ coi golf là nghề. Ông có bằng kỹ sư cơ khí của Georgia Tech, bằng văn chương Anh của Harvard, học luật ở Đại học Emory rồi hành nghề luật sư ở Atlanta. Golf, với ông, là thứ chơi vài tháng mỗi năm. Ông hiếm khi thi đấu nhiều hơn vài giải trong một mùa.
"Bảy năm đói" và tính khí nóng nảy
Từ 1916 đến 1922, Jones đánh giỏi nhưng không thắng giải lớn — người ta gọi đó là "bảy năm đói" của ông. Ông cũng nổi tiếng nóng tính, hay ném gậy. Lần đầu dự The Open ở St Andrews năm 1921, ông bực bội với sân Old Course tới mức nhặt bóng bỏ cuộc ở vòng ba. Về sau ông gọi đó là việc đáng xấu hổ nhất đời thi đấu của mình.
Bước ngoặt là khi ông học cách kiềm chế. Từ U.S. Open 1923 ở Inwood, New York, ông bắt đầu thắng — và thắng liên tục trong bảy năm tiếp theo. Người đồng hành suốt quãng ấy là nhà báo O. B. Keeler của báo Atlanta Journal, người ghi lại gần như mọi giải ông đánh.
13 danh hiệu lớn và Grand Slam năm 1930
Thời của Jones, "Major" được hiểu là bốn giải: U.S. Open, The Open, U.S. Amateur và British Amateur. Giải Masters chưa ra đời, còn PGA Championship chỉ dành cho người chuyên nghiệp.
| Giải | Năm thắng | Số lần |
|---|---|---|
| U.S. Open | 1923, 1926, 1929, 1930 | 4 |
| The Open | 1926, 1927, 1930 | 3 |
| U.S. Amateur | 1924, 1925, 1927, 1928, 1930 | 5 |
| British Amateur | 1930 | 1 |
| Tổng | 13 |
Năm 1930, ông thắng cả bốn giải theo thứ tự: British Amateur ở St Andrews, The Open ở Hoylake, U.S. Open ở Interlachen, Minnesota, và cuối cùng U.S. Amateur ở Merion, Pennsylvania. Nhà báo George Trevor gọi chiến công ấy là "impregnable quadrilateral" — tứ giác bất khả xâm phạm. Báo chí thời đó còn mượn thuật ngữ trong bài bridge để gọi là "Grand Slam", và từ đó golf có khái niệm này.
Hai tháng sau, Jones tuyên bố thôi thi đấu, khi mới 28 tuổi. Ông đã chứng minh mọi điều cần chứng minh, và áp lực thi đấu — ông từng mô tả chuyện sụt cân, mất ngủ trong các tuần lễ giải lớn — khiến ông không muốn tiếp tục. New York tổ chức diễu hành tung giấy chào mừng ông hai lần, năm 1926 và 1930.
Tinh thần thể thao: chuyện tự phạt năm 1925
Tại U.S. Open 1925, bóng của Jones nằm trên cỏ dày ở sườn dốc hố 11. Khi ông vào thế đánh, đầu gậy chạm cỏ và ông thấy bóng nhích nhẹ. Không ai khác thấy. Ông tự báo với trọng tài và nhận một gậy phạt. Cuối giải, ông hoà Willie Macfarlane và thua ở playoff — nghĩa là chính gậy tự phạt đó khiến ông mất chức vô địch.
Khi được khen, ông đáp đại ý rằng khen người ta vì làm đúng luật thì chẳng khác gì khen người ta vì không cướp ngân hàng. Câu nói được trích lại rộng rãi với vài dị bản, nhưng câu chuyện tự phạt thì được ghi nhận rõ. Ngày nay, giải thưởng cao quý nhất về tinh thần thể thao của Hiệp hội Golf Mỹ (USGA) mang tên Bob Jones Award.
Augusta National: giấc mơ của một người đã giải nghệ
Sau khi giải nghệ, Jones muốn có một sân golf để chơi với bạn bè, theo ý mình. Cùng Clifford Roberts, nhà đầu tư ở New York, ông mua lại khu vườn ươm cây Fruitland Nurseries ở thành phố Augusta, Georgia. Khu đất từng thuộc gia đình Berckmans, người Bỉ, nổi tiếng với cây cảnh và hoa đỗ quyên — nguồn gốc những hàng hoa làm nên vẻ đẹp Augusta mỗi tháng Tư.
Jones mời kiến trúc sư người Scotland Alister MacKenzie cùng thiết kế. Hai người đều mê sân Old Course ở St Andrews và muốn tạo ra một sân rộng rãi, ít cỏ dày, nhiều đường đánh để chọn, nơi người chơi giỏi bị thử thách bằng cái đầu hơn là bằng hình phạt. Sân mở cửa năm 1933. MacKenzie mất năm 1934, không kịp thấy tác phẩm của mình trở thành biểu tượng.
Từ giải mời đến The Masters
Tháng 3/1934, câu lạc bộ tổ chức giải đầu tiên với tên Augusta National Invitation Tournament. Jones trở lại thi đấu trong vai chủ nhà và xếp hạng 13. Roberts muốn gọi là "The Masters" ngay từ đầu nhưng Jones thấy cái tên quá tự phụ; tên Masters chỉ chính thức từ năm 1939. Jones tham gia giải hằng năm tới 1948.
Nhiều truyền thống của The Masters bắt nguồn từ quan điểm của ông về sự hiếu khách và kín đáo: thông tin trên sân tối giản, khách được gọi là "patrons" thay vì "fans", và sân được thiết kế cho khán giả theo dõi thoải mái. Chiếc áo khoác xanh dành cho hội viên xuất hiện từ năm 1937, và bắt đầu được trao cho nhà vô địch từ năm 1949.
Bệnh tật và những năm cuối
Năm 1948, Jones được chẩn đoán mắc bệnh rỗng tủy sống (syringomyelia), một bệnh thần kinh hiếm gây yếu dần cơ bắp và đau đớn. Từ đầu thập niên 1950 ông phải dùng gậy chống rồi ngồi xe lăn. Ông vẫn đến The Masters hằng năm và làm chủ tịch câu lạc bộ trên danh nghĩa tới cuối đời.
Năm 1958, thị trấn St Andrews trao ông danh hiệu Công dân danh dự (Freedom of the City). Ông là người Mỹ thứ hai nhận vinh dự này, sau Benjamin Franklin năm 1759. Ở buổi lễ, ông nói đại ý rằng nếu lấy đi mọi thứ trong đời chỉ chừa lại những trải nghiệm ở St Andrews, đời ông vẫn đủ đầy. Từ chàng trai bỏ cuộc giữa vòng năm 1921, ông thành người được cả thị trấn yêu mến. Ông mất ngày 18/12/1971 ở Atlanta. Năm 1972, hố 10 sân Old Course được đặt tên ông.
Góc nhìn hôm nay: Jones còn hiện diện ở đâu
- Augusta National: tên ông gắn với câu lạc bộ, với chức vụ "chủ tịch vĩnh viễn", và với những bảng tưởng niệm trên sân.
- St Andrews: hố 10 của Old Course mang tên Bobby Jones.
- Atlanta: East Lake Golf Club — sân nhà thời thơ ấu — nay tổ chức TOUR Championship, giải cuối mùa của PGA Tour, và vẫn giữ nhiều kỷ vật về người hội viên nổi tiếng nhất của mình.
- Bob Jones Award của USGA cho tinh thần thể thao.
- Học bổng Robert T. Jones trao đổi sinh viên giữa Đại học Emory và Đại học St Andrews, lập năm 1976.
Nếu muốn đọc chính ông, có cuốn Down the Fairway (1927, viết cùng O. B. Keeler) và cuốn hồi ký ông viết năm 1960, khi đã phải ngồi xe lăn. Bộ phim Bobby Jones: Stroke of Genius (2004) tái hiện cuộc đời ông theo lối điện ảnh, có thêm thắt. Ông cũng làm loạt phim hướng dẫn ngắn với hãng Warner Bros. năm 1931 mang tên How I Play Golf — ngày nay là tư liệu quý về golf thời gậy cán gỗ.
Bài học từ Jones hơi khác các huyền thoại còn lại: thành công lớn nhất không nhất thiết đến từ việc dồn cả đời cho một thứ. Ông làm luật sư, viết sách, dựng nên một câu lạc bộ, và vẫn là chuẩn mực về cách cư xử trên sân sau gần một thế kỷ.
Câu hỏi thường gặp
Bobby Jones là ai?
Bobby Jones (1902–1971) là golf thủ nghiệp dư người Mỹ, thắng 13 danh hiệu lớn từ 1923 đến 1930 và là người duy nhất thắng Grand Slam theo thể thức thời đó trong cùng một năm. Ông là luật sư, đồng sáng lập câu lạc bộ Augusta National và giải The Masters.
Grand Slam năm 1930 của Bobby Jones gồm những giải nào?
Năm 1930, Jones thắng British Amateur, The Open, U.S. Open và U.S. Amateur. Đây là bốn giải lớn nhất mà một người nghiệp dư thời đó có thể tham dự. Sau đó ông giải nghệ khi mới 28 tuổi.
Ai thiết kế sân Augusta National?
Augusta National do Bobby Jones và kiến trúc sư người Scotland Alister MacKenzie cùng thiết kế, mở cửa năm 1933 trên đất vườn ươm Fruitland Nurseries cũ. Sân đã được sửa nhiều lần, nhưng tinh thần rộng rãi, nhiều lựa chọn đường đánh vẫn giữ được.
Vì sao Bobby Jones không bao giờ chơi chuyên nghiệp?
Jones coi golf là thú chơi chứ không phải nghề. Ông có bằng kỹ sư, bằng văn chương, hành nghề luật sư và chỉ thi đấu vài giải mỗi năm. Ông vẫn kiếm tiền từ golf sau khi giải nghệ, như làm phim hướng dẫn và thiết kế gậy.
The Masters ra đời năm nào?
Giải đầu tiên diễn ra tháng 3/1934 với tên Augusta National Invitation Tournament. Tên The Masters chính thức được dùng từ năm 1939. Bobby Jones và Clifford Roberts là hai người sáng lập.