Golf thủ châu Á đi từ chỗ gần như vắng bóng ở các giải lớn đến chỗ thống trị golf nữ thế giới trong vòng nửa thế kỷ. Cột mốc đầu tiên là Hisako Higuchi (Nhật Bản) thắng LPGA Championship năm 1977; với golf nam là Y. E. Yang (Hàn Quốc) thắng PGA Championship năm 2009 trước Tiger Woods. Giữa hai mốc ấy và sau đó là nhiều thế hệ — Nhật Bản, Đài Loan, Hàn Quốc, Trung Quốc, Thái Lan — mỗi nơi một con đường riêng.
Thế hệ tiên phong: thập niên 1970–1980
"Mr. Lu" và chiếc mũ chào khán giả
Năm 1971, tại The Open ở Royal Birkdale, Lu Liang-Huan người Đài Loan về nhì, chỉ kém Lee Trevino một gậy. Khán giả Anh nhớ ông vì chiếc mũ rộng vành mà ông lịch sự nhấc lên chào sau mỗi cú đánh hay, và đặt cho ông biệt danh "Mr. Lu". Đó là lần đầu một golf thủ châu Á tiến sát chức vô địch một Major.
Isao Aoki và Jumbo Ozaki của Nhật Bản
Nhật Bản là nước châu Á đầu tiên có nền golf chuyên nghiệp lớn, với Japan Golf Tour giàu có từ thập niên 1970. Isao Aoki nổi tiếng với kỹ năng gạt bóng và cú đánh ngắn. Tại U.S. Open 1980 ở Baltusrol, ông đấu tay đôi với Jack Nicklaus suốt bốn vòng, chơi cùng nhóm cả bốn ngày, và về nhì. Năm 1983, ông đánh wedge từ fairway vào thẳng lỗ ở hố cuối giải Hawaiian Open, thành người Nhật đầu tiên thắng một giải PGA Tour. Ông vào Đại sảnh Danh vọng Golf Thế giới năm 2004.
Masashi "Jumbo" Ozaki, cựu cầu thủ bóng chày chuyên nghiệp, thắng hàng chục giải ở Nhật — kỷ lục của Japan Golf Tour — nhưng hiếm khi thành công ở Mỹ. Ông là ví dụ cho một hiện tượng kéo dài nhiều thập niên: golf thủ Nhật giỏi, giàu, nổi tiếng trong nước, nhưng ít sang Mỹ thi đấu lâu dài.
Hisako Higuchi: Major đầu tiên của châu Á
Năm 1977, Hisako "Chako" Higuchi thắng LPGA Championship, trở thành người châu Á đầu tiên — nam hay nữ — thắng một giải Major. Bà sau này làm chủ tịch Hiệp hội Golf nữ chuyên nghiệp Nhật Bản và vào Đại sảnh Danh vọng Golf Thế giới năm 2003.
Se Ri Pak và cuộc cách mạng Hàn Quốc
Tháng 7/1998, tại U.S. Women's Open ở Blackwolf Run, Wisconsin, Se Ri Pak 20 tuổi có cú đánh làm thay đổi golf nữ thế giới. Ở hố cuối của vòng playoff, bóng của cô nằm trên mép dốc sát mặt nước. Cô cởi giày, cởi tất, lội xuống nước đánh bóng lên — khoảnh khắc mà truyền hình Hàn Quốc phát đi phát lại, đúng lúc đất nước đang trải qua cuộc khủng hoảng tài chính châu Á. Cô thắng sau playoff kéo dài sang hố đột tử. Cùng năm, cô còn thắng LPGA Championship.
Hàng nghìn bé gái Hàn Quốc cầm gậy golf sau năm 1998. Mười năm sau, LPGA Tour tràn ngập golf thủ mà báo chí gọi là "Se Ri Kids" — những cô gái lớn lên xem Pak thắng. Inbee Park, Jiyai Shin, So Yeon Ryu, Jin Young Ko đều thuộc thế hệ này.
Inbee Park là đỉnh cao của làn sóng ấy: 7 Major, thắng ba Major liên tiếp trong năm 2013, và huy chương vàng Olympic Rio 2016 khi golf trở lại Thế vận hội sau 112 năm. Hệ thống đào tạo Hàn Quốc nổi tiếng với cường độ tập luyện cao từ nhỏ, đội tuyển quốc gia chặt chẽ và giải nữ trong nước KLPGA rất mạnh.
Golf nam châu Á: chậm hơn nhưng chắc
| Năm | Golf thủ | Nước | Cột mốc |
|---|---|---|---|
| 1971 | Lu Liang-Huan | Đài Loan | Về nhì The Open |
| 1980 | Isao Aoki | Nhật Bản | Về nhì U.S. Open sau Jack Nicklaus |
| 1983 | Isao Aoki | Nhật Bản | Người Nhật đầu tiên thắng giải PGA Tour |
| 2002 | K. J. Choi | Hàn Quốc | Người Hàn Quốc đầu tiên thắng giải PGA Tour |
| 2009 | Y. E. Yang | Hàn Quốc | Major đầu tiên của golf nam châu Á: PGA Championship |
| 2011 | K. J. Choi | Hàn Quốc | Thắng The Players Championship |
| 2021 | Hideki Matsuyama | Nhật Bản | Người Nhật đầu tiên thắng The Masters |
Hazeltine 2009: Yang thắng Tiger
Tại PGA Championship 2009 ở Hazeltine, Minnesota, Tiger Woods dẫn hai gậy sau 54 hố — điều mà trước đó lần nào cũng kết thúc bằng chiến thắng của Tiger ở Major. Y. E. Yang, một golf thủ ít tên tuổi từng học golf muộn khi đã ngoài 19 tuổi, chơi cùng nhóm với Tiger ở vòng cuối. Ông chip vào lỗ ăn eagle ở hố 14, rồi ở hố 18 đánh gậy lai (hybrid) qua ngọn cây lên green, thắng ba gậy. Đó là Major đầu tiên của một golf thủ nam sinh ra ở châu Á.
Matsuyama và tháng 4/2021
Hideki Matsuyama từng là nghiệp dư xuất sắc nhất The Masters năm 2011, khi mới 19 tuổi, nhờ suất mời dành cho nhà vô địch nghiệp dư châu Á — Thái Bình Dương. Mười năm sau, ông thắng The Masters, người Nhật đầu tiên làm được. Hình ảnh caddie của ông cúi chào sân sau khi cắm lại cờ hố 18 được nhắc nhiều như một nét văn hoá. Ông cũng giành huy chương đồng Olympic Paris 2024.
Đài Loan, Trung Quốc, Thái Lan: những dòng chảy khác
Đài Loan
Ngoài "Mr. Lu", Đài Loan có T. C. Chen, người dẫn đầu U.S. Open 1985 nhưng mất chức vô địch sau một cú đánh mà gậy chạm bóng hai lần (double hit) — một lỗi hiếm gặp bị phạt theo luật lúc đó. Ở golf nữ, Yani Tseng thắng 5 Major và đứng số 1 thế giới hơn 100 tuần liên tiếp từ năm 2011, khi mới 22 tuổi.
Trung Quốc
Golf ở Trung Quốc lớn lên từ thập niên 1980. Feng Shanshan thắng LPGA Championship 2012 — Major đầu tiên của Trung Quốc — và huy chương đồng Olympic 2016. Năm 2013, Guan Tianlang mới 14 tuổi đã vượt vòng loại ở The Masters, trẻ nhất lịch sử giải. Li Haotong về thứ ba The Open 2017 với vòng cuối 63.
Thái Lan
Thongchai Jaidee là gương mặt lớn nhất của golf nam Thái, nhiều lần đứng đầu bảng tiền thưởng Asian Tour. Ở golf nữ, Ariya Jutanugarn thắng Women's British Open 2016, Major đầu tiên của Thái Lan, rồi lên số 1 thế giới. Atthaya Thitikul trở thành số 1 thế giới ở tuổi 19 vào năm 2022. Thái Lan có lợi thế lớn: rất nhiều sân, chi phí chơi hợp lý và khí hậu chơi được quanh năm.
Vì sao golf nữ châu Á đi trước golf nam?
Có vài lý do thường được giới phân tích nêu ra. Thứ nhất, ở golf nữ, cú đánh xa ít quyết định hơn, còn độ chính xác, kỹ năng ngắn và kỷ luật luyện tập — điểm mạnh của hệ thống đào tạo châu Á — quan trọng hơn. Thứ hai, các giải nữ trong nước ở Hàn Quốc và Nhật Bản có tiền thưởng cao, khán giả đông, tạo môi trường nuôi dưỡng tài năng. Thứ ba, hình mẫu: một Se Ri Pak đủ để kéo theo cả thế hệ. Golf nam đòi hỏi cạnh tranh với số lượng người chơi đông hơn hẳn ở Mỹ và châu Âu, nên cần thời gian dài hơn.
Sự thay đổi đang diễn ra: Hàn Quốc có Tom Kim, Im Sung-jae thắng giải PGA Tour từ rất trẻ; Nhật có Matsuyama; Asian Tour — thành lập năm 1995 — ngày càng có nhiều giải lớn.
Góc nhìn hôm nay: Việt Nam ở đâu trên bản đồ
Golf ở Việt Nam phát triển mạnh từ những năm 1990 khi các sân mới mọc lên, và lực lượng trẻ chơi golf bài bản từ nhỏ mới hình thành trong khoảng hai thập niên gần đây. Golf có mặt trong chương trình Đại hội Thể thao Đông Nam Á, và các giải trẻ, giải nghiệp dư quốc gia ngày càng đông người. Con đường của Hàn Quốc và Thái Lan cho thấy vài điều cần: hệ thống giải trẻ đều đặn, đội tuyển được đầu tư dài hạn, sân tập dễ tiếp cận, và — quan trọng nhất — một hình mẫu đủ lớn để trẻ em muốn theo.
Ai muốn theo dõi thế hệ châu Á hiện tại có thể xem các giải Asian Tour, Japan Golf Tour, KLPGA, hoặc giải Asia-Pacific Amateur Championship — nơi các tài năng nam nghiệp dư của châu lục tranh suất dự The Masters và The Open. Còn nếu muốn hiểu vì sao Hàn Quốc làm được, câu chuyện Se Ri Pak năm 1998 là điểm khởi đầu đáng đọc.
Câu hỏi thường gặp
Ai là người châu Á đầu tiên thắng Major golf?
Hisako Higuchi của Nhật Bản là người châu Á đầu tiên thắng một Major, tại LPGA Championship năm 1977. Với golf nam, người đầu tiên là Y. E. Yang của Hàn Quốc, thắng PGA Championship năm 2009.
Golf thủ châu Á nào thắng The Masters?
Hideki Matsuyama của Nhật Bản thắng The Masters tháng 4/2021, là golf thủ châu Á đầu tiên mặc áo khoác xanh. Mười năm trước đó, ông từng là nghiệp dư có thành tích tốt nhất giải.
Se Ri Kids là ai?
Se Ri Kids là cách báo chí gọi thế hệ golf thủ nữ Hàn Quốc lớn lên sau chiến thắng U.S. Women's Open 1998 của Se Ri Pak. Nhiều người trong số họ, như Inbee Park, Jiyai Shin hay So Yeon Ryu, sau này thắng Major và lên số 1 thế giới.
Vì sao golf nữ Hàn Quốc mạnh?
Hàn Quốc có hệ thống đào tạo cường độ cao từ nhỏ, đội tuyển quốc gia bài bản, giải nữ trong nước KLPGA tiền thưởng lớn và khán giả đông. Hình mẫu Se Ri Pak năm 1998 tạo ra làn sóng trẻ em theo golf, và sau một thập niên thế hệ đó phủ kín LPGA Tour.
Thái Lan có golf thủ nào nổi tiếng?
Ở golf nữ, Ariya Jutanugarn thắng Women's British Open 2016 và lên số 1 thế giới; Atthaya Thitikul đứng số 1 thế giới năm 2022 khi mới 19 tuổi. Ở golf nam, Thongchai Jaidee là cái tên lớn nhất với nhiều lần đứng đầu bảng tiền thưởng Asian Tour.