PGA Tour là hệ thống giải golf chuyên nghiệp nam lớn nhất thế giới, có trụ sở ở Mỹ, hình thành từ năm 1968; LIV Golf là hệ thống giải ra đời năm 2022, được Quỹ Đầu tư Công (PIF) của Ả Rập Xê Út cấp vốn, thi đấu theo thể thức riêng có tính điểm đồng đội. Hai bên tranh nhau ngôi sao, khán giả và nhà tài trợ, nhưng không bên nào sở hữu bốn giải Major — nên Major là nơi golf thủ của cả hai phía vẫn gặp nhau. Bài viết cập nhật tình hình tới hết năm 2025.
PGA Tour từ đâu ra
Trong nửa đầu thế kỷ 20, các giải chuyên nghiệp ở Mỹ do PGA of America quản lý — hiệp hội chủ yếu của những người làm nghề tại câu lạc bộ. Khi truyền hình đem tiền về cho golf trong thập niên 1960, những golf thủ thi đấu hằng tuần muốn tự quyết chuyện lịch giải, tiền thưởng, bản quyền phát sóng. Năm 1968 họ tách ra, lập bộ phận riêng, đến năm 1975 lấy tên PGA Tour.
Từ đó PGA Tour lớn dần thành một hệ thống nhiều tầng:
- PGA Tour: giải chính, mùa giải trải từ tháng 1 tới tháng 8.
- FedEx Cup (từ 2007): bảng điểm cả mùa, kết thúc bằng chuỗi playoff; giải cuối là Tour Championship ở East Lake, Atlanta.
- The Players Championship (từ 1974) tại TPC Sawgrass, Florida — giải danh giá nhất do chính PGA Tour sở hữu, nổi tiếng với hố 17 par 3 có green giữa hồ nước.
- Korn Ferry Tour: hệ thống giải phát triển, cửa vào PGA Tour cho golf thủ trẻ.
- PGA Tour Champions: giải cho golf thủ từ 50 tuổi.
Song song, châu Âu có European Tour (lập năm 1972), đổi tên thành DP World Tour từ năm 2022. Hai tour Mỹ – châu Âu có liên minh chiến lược, trong đó các golf thủ dẫn đầu bảng điểm cả mùa của DP World Tour được trao thẻ thi đấu PGA Tour. Châu Á có Asian Tour, Japan Golf Tour và Korean Tour.
LIV Golf ra đời năm 2022
Giải LIV Golf đầu tiên diễn ra tháng 6 năm 2022 tại Centurion Club gần London. Tên LIV là số 54 viết bằng chữ số La Mã — số hố của mỗi giải theo thể thức ban đầu, và cũng là điểm số của một vòng sân par 72 nếu golf thủ ghi birdie ở cả 18 hố. Greg Norman, cựu số 1 thế giới người Úc, là người điều hành đầu tiên.
LIV đưa ra lời mời hấp dẫn: hợp đồng bảo đảm lớn, tiền thưởng cao, lịch thi đấu ít giải hơn. Nhiều tên tuổi lớn đã chuyển sang trong giai đoạn 2022–2024, trong đó có Phil Mickelson, Dustin Johnson, Brooks Koepka, Bryson DeChambeau, Cameron Smith, rồi Jon Rahm và Tyrrell Hatton.
Nguồn vốn của LIV gây nhiều tranh cãi trong dư luận và trong chính giới golf thủ. Bài viết này chỉ bàn chuyện thể thức và tác động đến môn golf.
So sánh thể thức
| Tiêu chí | PGA Tour | LIV Golf (thể thức ban đầu) |
|---|---|---|
| Số hố mỗi giải | 72 hố, bốn ngày | 54 hố, ba ngày |
| Vòng cắt | Có, sau 36 hố (trừ một số giải số người ít) | Không có; ai cũng đấu đủ ba vòng |
| Số người dự | Thường khoảng 120–156 người | Khoảng năm mươi người |
| Cách xuất phát | Theo giờ, từ hố 1 và hố 10 | "Shotgun start": mọi nhóm xuất phát cùng lúc ở các hố khác nhau |
| Đồng đội | Không (trừ vài giải đặc biệt) | Có; golf thủ chia thành đội bốn người, tính điểm đội song song với điểm cá nhân |
| Cách gia nhập | Qua thành tích, bảng điểm, Korn Ferry Tour, vòng loại | Chủ yếu qua hợp đồng; có suất cho golf thủ dẫn đầu chuỗi International Series của Asian Tour |
| Điểm xếp hạng thế giới (OWGR) | Có | Không (đơn xin công nhận bị từ chối năm 2023, LIV rút đơn năm 2024) |
Thể thức LIV nhắm tới khán giả trẻ hơn: ngắn hơn, có nhạc trên sân, có tinh thần đội. Người phản đối cho rằng bỏ vòng cắt và bảo đảm thu nhập làm mất đi sức ép cạnh tranh vốn là cốt lõi của golf chuyên nghiệp. Các tranh luận này vẫn tiếp diễn.
Chia rẽ, kiện tụng và "thoả thuận khung" 2023
- 2022: PGA Tour đình chỉ các thành viên dự giải LIV mà không được phép. Một số golf thủ LIV khởi kiện PGA Tour về chống độc quyền; DP World Tour phạt và đình chỉ các thành viên tham gia LIV, và về sau thắng trong vụ trọng tài tại Anh năm 2023.
- Tháng 6/2023: PGA Tour, DP World Tour và PIF bất ngờ công bố "thoả thuận khung" nhằm hợp tác, khiến nhiều golf thủ đã từ chối LIV cảm thấy bị bỏ rơi. Các vụ kiện giữa hai bên được rút.
- Tháng 12/2023: Jon Rahm, nhà vô địch Masters, chuyển sang LIV.
- Đầu 2024: một nhóm nhà đầu tư thể thao Mỹ (Strategic Sports Group) rót vốn vào PGA Tour Enterprises, công ty thương mại mới của PGA Tour.
- Tới hết 2025: hai bên tiếp tục đàm phán nhưng chưa công bố một thỏa thuận hợp nhất hoàn chỉnh.
Chi tiết các cuộc đàm phán thay đổi liên tục; người muốn theo dõi nên đọc tin từ các trang chính thức của hai tổ chức và báo thể thao lớn, thay vì tin đồn trên mạng xã hội.
Major: nơi hai phía gặp nhau
Vì bốn Major thuộc về bốn tổ chức độc lập (Augusta National, PGA of America, USGA, R&A), không tour nào cấm được golf thủ của tour kia dự Major. Điều kiện dự vẫn dựa trên thành tích: cựu vô địch, xếp hạng thế giới, kết quả các Major gần đây, vòng loại.
Kết quả trên sân cho thấy LIV vẫn có người thắng lớn:
- Brooks Koepka thắng PGA Championship 2023 khi đang thi đấu cho LIV.
- Bryson DeChambeau thắng US Open 2024 tại Pinehurst.
- Phil Mickelson về đồng hạng nhì Masters 2023.
Nhưng vì giải LIV không cho điểm xếp hạng thế giới, nhiều golf thủ LIV tụt hạng dần và khó giữ suất tự động. Một số Major đã điều chỉnh tiêu chí, thêm suất đặc biệt cho golf thủ xuất sắc ngoài các tour truyền thống. Đây là vấn đề còn tiếp tục thay đổi theo từng năm.
Ryder Cup cũng bị ảnh hưởng: muốn khoác áo đội châu Âu, golf thủ phải là thành viên DP World Tour. Một số người như Tyrrell Hatton và Jon Rahm vẫn giữ tư cách thành viên (sau khi giải quyết các khoản phạt) để được chọn vào đội năm 2025.
Châu Á trong bức tranh mới
Cuộc chia rẽ làm châu Á có vai trò lớn hơn. Asian Tour hợp tác với LIV từ năm 2022 qua chuỗi International Series, mang về các giải tiền thưởng lớn và cửa vào LIV cho golf thủ dẫn đầu chuỗi. LIV cũng tổ chức giải ở Singapore và Hồng Kông. Trong khi đó, PGA Tour vẫn duy trì giải ở Nhật Bản vào mùa thu, và các golf thủ châu Á hàng đầu như Hideki Matsuyama, Kim Joo-hyung (Tom Kim), Im Sung-jae tiếp tục thi đấu ở PGA Tour.
Góc nhìn hôm nay: người hâm mộ nên theo dõi thế nào
- Coi Major là điểm hẹn chung: muốn thấy ngôi sao của cả hai phía cùng một sân, hãy chờ bốn Major và các kỳ Ryder Cup.
- Đọc bảng xếp hạng với một chút thận trọng: vì LIV không có điểm OWGR, thứ hạng thế giới hiện nay không phản ánh đầy đủ phong độ của golf thủ LIV.
- Theo dõi giải gần Việt Nam: Asian Tour và các giải International Series thường tổ chức ở Thái Lan, Malaysia, Indonesia, Singapore, Hồng Kông… — múi giờ trùng với Việt Nam, có thể đi xem tận nơi.
- Nguồn tin: trang pgatour.com, livgolf.com, dpworldtour.com, asiantour.com có lịch và bảng điểm trực tiếp.
Câu hỏi thường gặp
PGA Tour và LIV Golf khác nhau thế nào?
PGA Tour là hệ thống giải lâu đời ở Mỹ, thi đấu 72 hố, có vòng cắt, cho điểm xếp hạng thế giới. LIV Golf ra đời năm 2022, do quỹ PIF của Ả Rập Xê Út cấp vốn, ban đầu thi đấu 54 hố không có vòng cắt, xuất phát cùng lúc và có tính điểm đồng đội. Golf thủ LIV ký hợp đồng bảo đảm với giải.
Golf thủ LIV có được dự Major không?
Có, nếu đủ điều kiện theo tiêu chí của từng Major như cựu vô địch, thứ hạng hay vượt qua vòng loại. Brooks Koepka thắng PGA Championship 2023 và Bryson DeChambeau thắng US Open 2024 khi đang thi đấu cho LIV.
LIV nghĩa là gì?
LIV là số 54 viết bằng chữ số La Mã. Đó là số hố của mỗi giải LIV theo thể thức ban đầu, và cũng là số điểm của một vòng sân par 72 nếu ghi birdie ở cả 18 hố.
PGA Tour và LIV Golf đã sáp nhập chưa?
Tính tới hết năm 2025, chưa. Tháng 6 năm 2023, PGA Tour, DP World Tour và quỹ PIF công bố một thỏa thuận khung để hợp tác, nhưng các bên chưa công bố một thỏa thuận hợp nhất hoàn chỉnh. Hai hệ thống giải vẫn hoạt động riêng.
DP World Tour là gì?
DP World Tour là tên mới từ năm 2022 của European Tour, hệ thống giải golf chuyên nghiệp nam lớn nhất châu Âu, lập năm 1972. Tour có liên minh chiến lược với PGA Tour, và tư cách thành viên DP World Tour là điều kiện để được chọn vào đội châu Âu ở Ryder Cup.