Ryder Cup là giải đấu đồng đội giữa golf thủ chuyên nghiệp nam của Mỹ và châu Âu, tổ chức hai năm một lần, luân phiên sân ở hai bờ Đại Tây Dương. Mỗi đội 12 người, thi đấu ba ngày theo thể thức match play, tổng cộng 28 điểm. Không có tiền thưởng; thứ người ta tranh nhau là chiếc cúp vàng nhỏ và danh dự. Giải chính thức đầu tiên diễn ra năm 1927, và lần gần nhất, năm 2025 tại Bethpage Black (New York), châu Âu thắng 15–13.
Samuel Ryder và chiếc cúp vàng
Samuel Ryder là thương gia người Anh ở St Albans, giàu lên nhờ bán hạt giống đóng gói nhỏ giá rẻ. Ông chơi golf khá muộn, theo lời khuyên tập luyện cho khỏe, rồi trở thành người mê golf và nhà tài trợ hào phóng cho golf thủ chuyên nghiệp Anh.
Đầu thập niên 1920 đã có vài trận giao hữu không chính thức giữa golf thủ chuyên nghiệp Anh và Mỹ, nổi bật là trận năm 1926 ở Wentworth. Ryder quyết định tài trợ một chiếc cúp cho cuộc đấu chính thức. Trên nắp cúp có tượng nhỏ một golf thủ, tạc theo hình Abe Mitchell — huấn luyện viên golf riêng của ông.
Năm 1927, trận Ryder Cup đầu tiên diễn ra tại Worcester Country Club, bang Massachusetts. Đội Mỹ do Walter Hagen làm đội trưởng thắng đậm đội Anh của Ted Ray.
Từ Anh, Anh – Ireland đến châu Âu
Suốt nửa thế kỷ đầu, Ryder Cup là cuộc đấu khá chênh lệch. Đội Anh chỉ thắng ba lần (1929, 1933, 1957). Năm 1973, golf thủ Cộng hoà Ireland được gộp vào thành đội Anh và Ireland, nhưng thế cân bằng vẫn không đổi.
Năm 1977, Jack Nicklaus gợi ý với ban tổ chức Anh rằng nên mở rộng đội ra cả châu Âu lục địa để giải còn hấp dẫn. Từ năm 1979, đội "châu Âu" ra đời. Seve Ballesteros và Antonio Garrido của Tây Ban Nha là hai golf thủ lục địa đầu tiên dự giải.
Thay đổi đó thay đổi hẳn lịch sử giải. Từ năm 1985 tới năm 2025, qua 20 lần tổ chức, châu Âu thắng 13 lần, Mỹ thắng 6 lần, hoà một lần (1989). Tính cả thời đội Anh và Anh – Ireland, Mỹ vẫn có tổng số lần thắng nhiều hơn.
Thể thức: ba ngày, ba kiểu đấu
| Ngày | Kiểu đấu | Cách chơi | Số trận |
|---|---|---|---|
| Thứ Sáu, thứ Bảy | Foursomes (đánh luân phiên) | Hai người một đội dùng chung một quả bóng, đánh xen kẽ; người này phát bóng hố lẻ, người kia hố chẵn | 4 trận mỗi ngày |
| Thứ Sáu, thứ Bảy | Fourballs (bốn bóng) | Mỗi người đánh bóng của mình, tính điểm thấp hơn của hai người trong đội ở mỗi hố | 4 trận mỗi ngày |
| Chủ nhật | Singles (đơn) | Cả 12 người mỗi đội đấu tay đôi | 12 trận |
Mỗi trận thắng được 1 điểm, hoà được nửa điểm. Tổng là 28 điểm; đội nào đạt 14,5 điểm trước là thắng. Nếu hoà 14–14, đội đang giữ cúp được giữ cúp.
Match play làm Ryder Cup khác hẳn mọi giải đếm gậy. Một hố tệ chỉ mất một hố, không kéo cả trận đi. Golf thủ có thể "nhường" cú putt ngắn cho đối thủ. Và cảm xúc của khán giả, vốn bị giữ yên ở các giải cá nhân, ở đây bùng lên như sân bóng đá: hát, hô, mặc trang phục đội.
Những kỳ Ryder Cup đi vào lịch sử
1969, Royal Birkdale: "The Concession"
Ở trận đơn cuối cùng, Jack Nicklaus và Tony Jacklin hoà nhau tới hố 18. Nicklaus đánh vào lỗ cú putt của mình, rồi nhặt luôn marker của Jacklin, nhường cú putt dài khoảng hai feet (khoảng 60 cm) mà Jacklin còn phải đánh. Kết quả chung cuộc hoà 16–16, Mỹ giữ cúp. Lời Nicklaus được nhắc lại nhiều lần: ông không nghĩ Jacklin sẽ đánh trượt, nhưng không muốn cho anh cơ hội trượt. Cử chỉ này được coi là biểu tượng tinh thần thể thao của giải.
1985 và 1987: châu Âu lần đầu thắng
Dưới thời đội trưởng Tony Jacklin, châu Âu thắng năm 1985 ở The Belfry (Anh) — lần thắng đầu tiên của phía Đại Tây Dương bên này kể từ 1957. Hai năm sau, họ thắng ngay trên đất Mỹ, tại Muirfield Village, sân do chính Nicklaus thiết kế và khi Nicklaus làm đội trưởng Mỹ.
1991, Kiawah Island: "War on the Shore"
Không khí căng thẳng từ trước giải. Trận cuối cùng, Bernhard Langer cần ghi cú putt khoảng hai mét ở hố 18 để châu Âu giữ cúp. Bóng trượt. Mỹ thắng 14,5–13,5.
1999, Brookline và 2012, Medinah: hai cuộc lội ngược dòng 10–6
Năm 1999, Mỹ kém 6–10 trước ngày đơn và thắng ngược 14,5–13,5. Khi Justin Leonard đánh vào cú putt dài ở hố 17, cầu thủ và người nhà đội Mỹ chạy ùa lên green trong khi José María Olazábal vẫn còn cú putt để đánh — hành động bị phía châu Âu chỉ trích gay gắt.
Mười ba năm sau ở Medinah (Illinois), lịch sử đảo chiều. Châu Âu kém 6–10, đội trưởng chính là Olazábal. Đội châu Âu mặc trang phục xanh và trắng có in hình bóng Seve Ballesteros — người vừa mất năm 2011 — trong ngày đơn, thắng 8 trận rưỡi trên 12, thắng chung cuộc 14,5–13,5. Báo chí gọi là "Miracle at Medinah".
2021–2025: chủ nhà thắng, rồi châu Âu phá lệ
Năm 2021 ở Whistling Straits (dời một năm vì dịch bệnh), Mỹ thắng 19–9, cách biệt lớn nhất thời hiện đại. Năm 2023 ở Marco Simone gần Rome, châu Âu thắng 16,5–11,5. Năm 2025 ở Bethpage Black, châu Âu dẫn rất xa sau hai ngày đầu, Mỹ rượt đuổi trong ngày đơn nhưng không đủ; châu Âu thắng 15–13. Đó là lần đầu tiên kể từ Medinah 2012 đội khách thắng.
Dòng thời gian nhanh
- 1927: trận chính thức đầu tiên, Worcester (Mỹ).
- 1929: Anh thắng lần đầu, Moortown.
- 1957: Anh thắng ở Lindrick — lần thắng cuối trước kỷ nguyên châu Âu.
- 1973: thêm golf thủ Cộng hoà Ireland.
- 1979: đội châu Âu ra đời.
- 2001 → 2002: giải dời một năm sau sự kiện 11/9, từ đó tổ chức vào năm chẵn.
- 2020 → 2021: dời một năm vì dịch bệnh, từ đó quay về năm lẻ.
- 2027: dự kiến tổ chức tại Adare Manor, Ireland.
Solheim Cup và Presidents Cup: hai người anh em
- Solheim Cup (từ 1990): phiên bản nữ, đội Mỹ đấu đội châu Âu, do Karsten Solheim — người sáng lập hãng gậy PING — khởi xướng. Thể thức tương tự Ryder Cup.
- Presidents Cup (từ 1994): đội Mỹ đấu đội "Quốc tế" gồm golf thủ ngoài châu Âu — Úc, Nam Phi, Canada, Nhật Bản, Hàn Quốc… Đây là sân chơi đồng đội lớn nhất mà golf thủ nam châu Á có thể góp mặt; Hideki Matsuyama, Kim Si-woo, Kim Joo-hyung (Tom Kim) đều từng khoác áo đội Quốc tế. Tới nay Mỹ thắng áp đảo ở giải này.
Góc nhìn hôm nay: vì sao Ryder Cup đáng xem
Với người mới xem golf, Ryder Cup có khi còn dễ hiểu hơn các Major. Không cần đọc bảng điểm hàng trăm người: mỗi trận chỉ có "ai đang dẫn mấy hố, còn mấy hố". Bảng điểm tổng màu xanh (châu Âu) và đỏ (Mỹ) cho biết ngay đội nào đang hơn.
- Giờ xem: giải ở châu Âu thì gần như trọn vào chiều tối giờ Việt Nam; ở Mỹ thì kéo sang đêm khuya và sáng sớm.
- Điều đáng quan sát: cách đội trưởng xếp cặp ở foursomes (hai người phải hợp cùng một loại bóng, cùng nhịp), và thứ tự ra sân ở ngày đơn — đội trưởng thường đặt người mạnh ở đầu để tạo đà, người lì đòn ở cuối.
- Đọc và xem thêm: trang rydercup.com lưu kết quả từng trận của mọi kỳ. Nhiều cuốn sách về giải đã ra đời, đặc biệt về các kỳ 1999 và 2012.
- Cho người chơi phong trào: thể thức foursomes và fourballs rất hợp để tổ chức giải giao hữu trong câu lạc bộ — nhanh hơn đếm gậy, vui hơn và ít áp lực cho người mới.
Câu hỏi thường gặp
Ryder Cup là gì?
Ryder Cup là giải golf đồng đội nam giữa Mỹ và châu Âu, tổ chức hai năm một lần từ năm 1927. Mỗi đội có 12 golf thủ, đấu ba ngày theo thể thức match play với tổng 28 điểm. Đội đạt 14,5 điểm trước là thắng.
Ryder Cup 2025 ai thắng?
Châu Âu thắng 15–13 tại sân Bethpage Black, New York, tháng 9 năm 2025. Đội châu Âu do Luke Donald làm đội trưởng lần thứ hai liên tiếp. Đây là lần đầu từ năm 2012 đội khách thắng Ryder Cup.
Golf thủ có được nhận tiền thưởng ở Ryder Cup không?
Ryder Cup không có tiền thưởng cho người thắng như các giải thông thường. Golf thủ thi đấu vì danh dự và màu áo. Đây là một trong những khác biệt lớn nhất của giải so với các giải chuyên nghiệp hằng tuần.
Vì sao đội châu Âu có cả golf thủ Anh và Ireland?
Ban đầu Ryder Cup là cuộc đấu giữa Mỹ và Anh. Golf thủ Cộng hoà Ireland được thêm vào năm 1973, và từ năm 1979 đội mở rộng ra cả châu Âu lục địa theo gợi ý của Jack Nicklaus, để giải cân bằng hơn.
Golf thủ châu Á có được chơi Ryder Cup không?
Không, Ryder Cup chỉ dành cho golf thủ Mỹ và châu Âu. Golf thủ châu Á có thể dự Presidents Cup trong đội Quốc tế, đấu với đội Mỹ. Golf nữ thì có Solheim Cup, cũng chỉ dành cho Mỹ và châu Âu.