Greenkeeper là người chăm sóc sân golf: cắt cỏ, đổi lỗ cờ, cào bẫy cát, tưới, bón phân, phòng bệnh và sửa chữa mặt sân để mỗi sáng sân sẵn sàng đón người chơi. Ở sân lớn, đây là cả một đội từ vài chục đến hàng trăm người, đứng đầu là giám đốc chăm sóc sân (course superintendent hoặc head greenkeeper). Công việc bắt đầu từ trước khi trời sáng và đòi hỏi hiểu biết về nông học, máy móc, nước và cả tâm lý người chơi.
Nghề có từ bao giờ
Trước khi có máy cắt cỏ, mặt sân links ở Scotland được giữ ngắn nhờ cừu và thỏ. Người giữ sân thời đó lo đặt lỗ, sửa mặt green, xử lý vết đào của thỏ. Người nổi tiếng nhất là Old Tom Morris, giữ sân Old Course St Andrews từ năm 1865 đến 1903. Ông được nhớ đến với thói quen rải cát lên green để cỏ mọc khoẻ — một việc mà ngày nay gọi là topdressing, vẫn là việc nền tảng của nghề.
Máy cắt cỏ dạng cuộn được Edwin Budding ở Anh cấp bằng sáng chế năm 1830, ban đầu cho bãi cỏ vườn. Từ cuối thế kỷ 19, máy cắt kéo bằng ngựa rồi máy chạy động cơ dần thay cho đàn cừu. Ở Mỹ, Hiệp hội Giám đốc chăm sóc sân golf Mỹ (GCSAA) thành lập năm 1926; ở Anh, Hiệp hội Greenkeeper Anh và Quốc tế (BIGGA) thành lập năm 1987. Cả hai có chương trình đào tạo, chứng chỉ và hội nghị chuyên ngành.
Một đội chăm sóc sân gồm những ai
| Vị trí | Việc chính |
|---|---|
| Giám đốc chăm sóc sân (superintendent / head greenkeeper) | lập kế hoạch, ngân sách, chọn sản phẩm, quyết định chiều cao cắt, tốc độ green, lịch xăm lỗ; báo cáo với ban điều hành |
| Trợ lý giám đốc | điều phối đội mỗi ngày, giám sát chất lượng từng khu |
| Kỹ thuật viên máy (mechanic) | mài lưỡi cắt, bảo dưỡng máy, chỉnh máy cắt chính xác tới phần milimét |
| Kỹ thuật viên tưới | vận hành trạm bơm, sửa đầu phun, lập lịch tưới |
| Kỹ thuật viên phun xịt | pha và phun phân bón, thuốc theo đúng liều, đúng quy định an toàn |
| Công nhân chăm sóc | cắt cỏ, cào cát, đổi lỗ, dời bục tee, sửa vết gậy, làm vệ sinh sân |
Ở Việt Nam, đội chăm sóc sân thường đông người hơn so với sân cùng quy mô ở châu Âu hay Mỹ, vì nhiều việc như cắt viền, nhổ cỏ dại, sửa vết gậy được làm tay. Vị trí giám đốc ở nhiều sân lớn từng do chuyên gia nước ngoài đảm nhận; ngày càng có nhiều người Việt được đào tạo để giữ vị trí này.
Một ngày làm việc điển hình
Lịch cụ thể khác nhau theo sân và mùa, nhưng nhịp chung khá giống nhau:
- Trước bình minh: đội có mặt, nhận phân công. Giám đốc đi kiểm tra nhanh các green sau đêm tưới hoặc sau mưa.
- Trước giờ phát bóng đầu tiên: cắt green, đổi lỗ cờ, dời bục tee, cào bẫy cát ở những hố đầu tiên. Nhóm làm việc phải đi trước nhóm chơi đầu để không chắn đường.
- Buổi sáng: cắt fairway, tee, viền green. Khi có nhóm chơi đến gần, công nhân dừng máy, đứng sang bên chờ đánh xong.
- Giữa ngày: tưới tay chỗ khô, sửa vết gậy, sửa đầu phun, việc nhẹ tránh khu đang có người chơi.
- Chiều: những việc lớn như phun thuốc, bón phân, rải cát được xếp vào lúc sân vắng hoặc ngày sân đóng bảo dưỡng.
- Tối: lịch tưới tự động chạy theo chương trình.
Trước giải lớn, đội có khi làm hai ca: cắt green sáng và chiều, lăn ép, đo tốc độ green bằng Stimpmeter nhiều lần trong ngày để giữ đều giữa 18 green.
Kiến thức cần có
- Khoa học cỏ: sinh lý cây cỏ, đất, dinh dưỡng, bệnh hại và côn trùng. Ở nhiều nước có chương trình đại học và cao đẳng chuyên ngành turfgrass, ví dụ ở Penn State (Mỹ) hay các trường đào tạo greenkeeper ở Scotland.
- Nước: đọc số liệu trạm khí tượng, tính lượng nước bốc thoát hơi, quản lý độ mặn.
- Máy móc: máy cắt green, máy xăm lỗ, máy rải cát, máy phun — chỉnh sai một chút là mặt sân xấu cả tuần.
- Quản lý người và ngân sách: đội đông, việc nhiều, phải cân giữa điều người chơi muốn và điều cỏ chịu được.
- An toàn hoá chất và môi trường: phun đúng liều, giữ vùng đệm quanh hồ, ghi chép đầy đủ.
Khu bảo dưỡng: nơi người chơi ít khi bước vào
Mỗi sân có một khu bảo dưỡng (maintenance facility), thường khuất sau rặng cây, xa nhà câu lạc bộ. Đó là xưởng của đội chăm sóc sân, gồm:
- Nhà xe máy với hàng chục máy cắt các loại: máy cắt green, máy cắt fairway nhiều cụm lưỡi, máy cắt rough, máy cào cát, xe chở vật tư.
- Phòng mài lưỡi, nơi lưỡi cuộn và lưỡi đế được mài và chỉnh khe hở. Lưỡi cùn làm đầu lá cỏ bị xé, ngả màu trắng, dễ nhiễm bệnh.
- Kho phân bón, thuốc được khoá riêng, có sàn chống tràn và khu pha chế.
- Bãi rửa máy, ở sân làm bài bản có hệ thống thu hồi và lọc nước rửa, không cho chảy thẳng ra môi trường.
- Bãi vật liệu: cát rải green, cát bẫy, đất, cỏ thảm dự phòng — thường có một "green ươm" trồng sẵn cỏ để thay vào chỗ hỏng.
Áp lực ít ai thấy
Người chơi thường chỉ nói với giám đốc chăm sóc sân khi có điều không vừa ý: green chậm, bẫy cát cứng, fairway ướt. Ít người biết những gì đang diễn ra phía sau:
- Green nhanh hơn đồng nghĩa cắt thấp hơn, cỏ yếu hơn. Đẩy quá giới hạn trong mùa nắng nóng có thể làm chết cỏ trong vài ngày.
- Xăm lỗ bị phàn nàn, nhưng bỏ qua thì một hai năm sau green suy thoái.
- Một cơn mưa lớn đêm trước giải có thể xoá công chuẩn bị nhiều tuần.
- Bệnh nấm trên green có thể bùng chỉ sau một đêm nóng ẩm.
Giới làm sân hay nói đùa rằng người chơi nhớ cú putt hỏng chứ không nhớ 17 green tốt còn lại. Nhưng ở các giải lớn, ban tổ chức và golf thủ thường gửi lời cảm ơn công khai tới đội chăm sóc sân — một sự ghi nhận ngày càng phổ biến.
Góc nhìn hôm nay: làm bạn với đội chăm sóc sân
- Khi thấy công nhân đang làm việc phía trước, dừng lại chờ họ ra hiệu hoặc dời đi. Đánh bóng về phía người đang làm là nguy hiểm.
- Sửa vết bóng rơi trên green, đặt lại hoặc lấp cát vào vết gậy (divot) trên fairway theo cách sân hướng dẫn, cào bẫy cát sau khi đánh.
- Tuân thủ biển chỉ dẫn xe điện, nhất là quy định "xe chỉ đi trên đường" sau mưa.
- Nếu muốn tìm hiểu nghề, nhiều sân sẵn lòng cho khách tham quan khu bảo dưỡng nếu hỏi trước. Ở các nước có ngành học bài bản, GCSAA và BIGGA công bố thông tin về đào tạo và chứng chỉ.
Câu hỏi thường gặp
Greenkeeper là gì?
Greenkeeper là người chăm sóc sân golf, lo cắt cỏ, đổi lỗ cờ, cào cát, tưới, bón phân và phòng bệnh cho cỏ. Người đứng đầu đội thường được gọi là head greenkeeper (Anh) hoặc course superintendent (Mỹ).
Course superintendent khác greenkeeper thế nào?
Ở Mỹ, superintendent là người quản lý toàn bộ việc chăm sóc sân, gồm kế hoạch, ngân sách và đội ngũ. Greenkeeper ở Anh có thể chỉ một nhân viên trong đội hoặc người đứng đầu (head greenkeeper). Về bản chất, hai chức danh đứng đầu tương đương nhau.
Muốn làm nghề chăm sóc sân golf cần học gì?
Nền tảng là khoa học cỏ, đất, dinh dưỡng cây trồng, bệnh hại, quản lý nước và máy móc. Nhiều nước có chương trình cao đẳng, đại học chuyên ngành turfgrass; nhiều người cũng học nghề bằng cách bắt đầu làm công nhân rồi lên dần.
Đội chăm sóc sân golf bắt đầu làm việc lúc mấy giờ?
Thường từ trước bình minh, để cắt green, đổi lỗ và cào cát xong ở những hố đầu trước khi nhóm chơi đầu tiên ra sân. Giờ cụ thể thay đổi theo mùa và lịch phát bóng của từng sân.
Old Tom Morris có phải là greenkeeper không?
Có. Ngoài là golf thủ vô địch và nhà thiết kế sân, Old Tom Morris giữ sân Old Course ở St Andrews từ năm 1865 đến 1903. Ông được coi là một trong những người đặt nền cho nghề chăm sóc sân golf.