Một hố par 3 được thiết kế để người chơi giỏi đưa bóng lên green bằng một cú đánh, par 4 bằng hai cú, par 5 bằng ba cú, rồi thêm hai cú putt. Chiều dài là yếu tố chính quyết định par, nhưng không phải duy nhất: độ dốc, hướng gió, cách bố trí chướng ngại và hình dạng green cũng tham gia. Kiến trúc sư dùng ba loại hố này như ba nhịp khác nhau, xếp xen kẽ để 18 hố không đơn điệu.
Par được tính thế nào
Par là số gậy mà một người chơi rất giỏi (scratch golfer) được kỳ vọng cần để hoàn thành hố trong điều kiện bình thường, luôn tính sẵn hai cú putt trên green. Vì vậy:
- Par 3: 1 cú lên green + 2 putt.
- Par 4: 2 cú lên green + 2 putt.
- Par 5: 3 cú lên green + 2 putt.
Trước năm 2020, USGA có bảng hướng dẫn chiều dài để định par, được dùng rộng rãi làm tham khảo:
| Par | Nam (yard) | Nữ (yard) |
|---|---|---|
| 3 | đến 250 | đến 210 |
| 4 | 251–470 | 211–400 |
| 5 | 471–690 | 401–575 |
Đây là "chiều dài hiệu dụng" — một hố đánh dốc lên cao hoặc thường xuyên ngược gió được tính dài hơn số đo trên giấy. Hệ thống Handicap Thế giới (WHS, áp dụng từ năm 2020) vẫn có hướng dẫn tương tự, có điều chỉnh. Thực tế, mỗi sân và mỗi giải có thể định par khác: nhiều giải chuyên nghiệp biến một par 5 của sân thường thành par 4 dài.
Một sân 18 hố chuẩn par 72 phổ biến nhất có 4 hố par 3, 10 hố par 4 và 4 hố par 5. Cũng có sân par 70, 71 hoặc 73, tuỳ địa hình.
Hố par 3: một cú đánh, mọi thứ hiện ra trước mắt
Par 3 là hố mà người chơi đứng ở tee nhìn thấy gần như toàn bộ thử thách: green, bẫy cát, hồ nước, gió. Không có cú drive để "sửa sai". Kiến trúc sư thường dùng par 3 để:
- Tạo điểm nhấn cảnh quan — đặt green trên mỏm đá cạnh biển, bên kia hồ, hoặc dưới thung lũng.
- Đòi hỏi các loại gậy khác nhau — một sân hay thường có par 3 ngắn, par 3 trung bình và par 3 dài, để người chơi dùng những gậy khác nhau.
- Đổi hướng gió — bốn par 3 thường quay bốn hướng khác nhau.
Par 3 không cần dài mới khó. Hố 8 "Postage Stamp" ở Royal Troon (Scotland) chỉ khoảng 120 yard nhưng green hẹp, bao quanh là bẫy sâu. Hố 12 ở Augusta National ngắn nhưng gió xoáy trên dòng suối Rae's Creek làm khó cả những người giỏi nhất. Hố 17 ở TPC Sawgrass với green gần như là một hòn đảo đã trở thành hình mẫu cho rất nhiều sân trên thế giới, kể cả ở châu Á.
Hố par 4: xương sống của sân
Với khoảng 10 hố mỗi sân, par 4 quyết định tính cách của cả sân. Có thể chia par 4 thành vài nhóm:
Par 4 ngắn, có thể đánh tới green từ tee
Ngắn đến mức người đánh xa có thể thử đưa bóng lên green bằng cú đầu, nhưng kiến trúc sư đặt bẫy, hồ hay green hẹp để cú mạo hiểm phải trả giá nếu trượt. Người chơi thận trọng chọn đánh hai cú ngắn an toàn. Đây là kiểu hố "rủi ro – phần thưởng" được ưa chuộng.
Par 4 dogleg
Fairway gấp khúc sang trái hoặc phải. Người chơi phải chọn: cắt góc qua chướng ngại để rút ngắn đường, hay đi đường vòng an toàn và chấp nhận cú thứ hai dài hơn.
Par 4 dài
Đòi hỏi cú drive tốt và cú thứ hai bằng gậy dài. Thường được đặt ở những hố cuối mỗi vòng chín hố để kết thúc nặng ký.
Hố par 5: ba cú đánh, nhiều lựa chọn nhất
Par 5 cho kiến trúc sư không gian để bày nhiều quyết định nối tiếp. Người chơi giỏi thường cân nhắc có đưa bóng lên green bằng hai cú (cơ hội ghi eagle hoặc birdie) hay không. Thiết kế hay gặp:
- Par 5 với vùng chắn giữa đường (bẫy cát, suối, khe đất) buộc người chơi chọn đánh qua hay dừng trước ở cú thứ hai.
- Green được bảo vệ bởi nước phía trước, như hố 13 và 15 ở Augusta National — nơi người dẫn đầu The Masters thường phải quyết định có tấn công green bằng cú thứ hai hay không.
- Par 5 rất dài mà gần như ai cũng phải đánh ba cú, thử thách độ chính xác hơn là sức mạnh.
Những "hố khuôn mẫu" mà kiến trúc sư hay mượn
Đầu thế kỷ 20, Charles Blair Macdonald và Seth Raynor ở Mỹ nổi tiếng với việc dựng lại các kiểu hố kinh điển từ sân Anh và Scotland, gọi là "template holes". Một số tên vẫn dùng đến nay:
| Tên | Nguồn gốc | Đặc điểm |
|---|---|---|
| Redan | hố 15 North Berwick (Scotland) | par 3, green nghiêng chéo từ trước ra sau, chạy xa dần khỏi người chơi, bẫy sâu ở phía trước |
| Road | hố 17 Old Course St Andrews | par 4, green hẹp kẹp giữa bẫy sâu và lối đi phía sau |
| Biarritz | sân Biarritz (Pháp) | par 3, green rất dài có một rãnh trũng sâu ở giữa |
| Cape | do Macdonald phát triển | đường chéo qua nước hoặc chướng ngại, cắt càng nhiều càng ngắn |
| Punchbowl | nhiều sân Anh xưa | green nằm trong lòng chảo, gò xung quanh hất bóng vào giữa |
Xếp 18 hố thành một nhịp
Thiết kế từng hố hay chưa đủ; thứ tự cũng quan trọng. Một số nguyên tắc phổ biến:
- Hố 1 thường không quá khó để nhóm chơi đầu ra sân nhanh, tránh ùn tắc.
- Hạn chế đặt hai par 3 hoặc hai par 5 liền nhau.
- Các hố đổi hướng liên tục để người chơi gặp gió từ nhiều phía.
- Hố 9 và hố 18 quay về khu nhà câu lạc bộ, thường là những hố đẹp hoặc kịch tính để kết thúc.
- Khoảng cách từ green tới tee kế tiếp càng ngắn càng tốt, nhất là ở sân đi bộ.
Góc nhìn hôm nay
- Lần tới đọc thẻ điểm (scorecard), thử đếm bao nhiêu par 3, par 4, par 5 và để ý chúng được xếp ra sao.
- Ở mỗi par 5, tự hỏi: kiến trúc sư muốn mình quyết định gì ở cú thứ hai?
- Ở mỗi par 4 ngắn, nhìn xem chướng ngại nằm đâu so với đường tấn công thẳng vào green.
- Muốn đọc thêm về hố khuôn mẫu, có thể tìm các bài viết về sân National Golf Links of America của Macdonald và sách The Anatomy of a Golf Course của Tom Doak.
Câu hỏi thường gặp
Par 3, par 4, par 5 là gì?
Đó là số gậy chuẩn để hoàn thành một hố: par 3 cần một cú lên green và hai putt, par 4 cần hai cú lên green và hai putt, par 5 cần ba cú lên green và hai putt. Par chủ yếu được định theo chiều dài hiệu dụng của hố.
Hố par 3 dài bao nhiêu mét?
Theo hướng dẫn cũ của USGA, par 3 cho nam dài đến khoảng 250 yard (khoảng 229 m), cho nữ đến khoảng 210 yard (khoảng 192 m). Thực tế, phần lớn par 3 ngắn hơn nhiều, từ khoảng 100 đến 200 m tuỳ tee.
Một sân golf 18 hố có bao nhiêu hố par 3?
Sân par 72 phổ biến nhất có 4 hố par 3, 10 hố par 4 và 4 hố par 5. Một số sân có cấu trúc khác, như par 70 với nhiều par 4 hơn và ít par 5 hơn.
Hố dogleg là gì?
Dogleg là hố có fairway gấp khúc sang trái hoặc phải, giống chân sau con chó. Người chơi phải chọn cắt góc qua chướng ngại để rút ngắn đường hoặc đi đường vòng an toàn.
Hố Redan là gì?
Redan là kiểu hố par 3 lấy theo hố 15 của sân North Berwick ở Scotland. Green nghiêng chéo, chạy xa dần khỏi người chơi, có bẫy sâu phía trước. Kiểu hố này được nhiều kiến trúc sư sao chép ở các sân trên thế giới.