Chơi golf dưới nắng nóng ở Việt Nam an toàn khi làm đủ bốn việc: chọn giờ mát, uống nước đều từng hố thay vì đợi khát, che nắng và chống tia cực tím cho da, mắt, và nhận ra sớm dấu hiệu kiệt sức do nóng để dừng lại. Say nắng (sốc nhiệt) là cấp cứu: người bệnh lơ mơ, nói lẫn, da nóng thì phải làm mát ngay tại chỗ và gọi 115.
Vì sao sân golf nóng hơn bạn tưởng
Bốn, năm tiếng ngoài trời, phần lớn thời gian đứng giữa thảm cỏ trống không bóng cây. Mặt hồ, cát trắng ở bẫy, mặt green láng đều phản xạ ánh nắng. Độ ẩm ở Việt Nam thường cao, mồ hôi khó bay hơi nên cơ thể khó tự làm mát. Thêm vào đó, nhịp chơi golf khiến người ta quên mệt: mải tính đường bóng, mải nói chuyện, tới hố 14 mới thấy chóng mặt.
Giới y học thể thao không chỉ nhìn nhiệt độ mà dùng chỉ số WBGT (nhiệt độ bầu ướt cầu đen), gộp cả nhiệt độ, độ ẩm, bức xạ mặt trời và gió. Cùng 34°C, ngày ẩm, lặng gió nguy hiểm hơn nhiều so với ngày khô, có gió. Nhiều liên đoàn thể thao dùng WBGT để quyết định có hoãn thi đấu hay không.
| Vùng | Thời gian nóng gắt thường gặp | Lưu ý |
|---|---|---|
| Miền Bắc | Khoảng tháng 5 tới tháng 8 | Có những đợt nóng trên 35°C, gió Lào ở vùng Bắc Trung Bộ; mùa đông lại lạnh |
| Miền Trung | Khoảng tháng 4 tới tháng 8 | Gió Tây khô nóng, nắng gắt ở các sân ven biển |
| Miền Nam | Nóng quanh năm, gắt nhất khoảng tháng 3 tới tháng 5 | Mùa mưa ẩm cao, chiều hay có dông |
| Tây Nguyên, Đà Lạt | Ít nóng gắt | Tia cực tím vẫn mạnh do độ cao, dễ cháy nắng mà không thấy nóng |
Ba mức bệnh do nóng cần phân biệt
Chuột rút do nóng
Co rút cơ đau, hay gặp ở bắp chân, đùi, sau khi đổ nhiều mồ hôi. Thường do mất nước và muối. Xử lý: vào bóng râm, uống nước có điện giải, kéo giãn nhẹ cơ bị rút.
Kiệt sức do nóng
Mệt lả, chóng mặt, buồn nôn, đau đầu, đổ mồ hôi nhiều, da ẩm lạnh, mạch nhanh. Người bệnh vẫn tỉnh táo. Xử lý: dừng chơi, vào chỗ mát hoặc xe có điều hoà, nới lỏng quần áo, chườm khăn lạnh, uống nước từng ngụm. Nếu không đỡ sau khoảng 30 phút hoặc nặng lên thì đi viện.
Sốc nhiệt (say nắng nặng)
Đây là cấp cứu đe doạ tính mạng. Dấu hiệu then chốt là rối loạn ý thức: lú lẫn, nói lắp, đi loạng choạng, kích động, co giật hoặc ngất. Thân nhiệt thường trên 40°C. Da có thể khô hoặc vẫn đẫm mồ hôi — đừng chờ da khô mới nghĩ tới sốc nhiệt.
Nguyên tắc mà các hướng dẫn y học thể thao nhấn mạnh là làm mát trước, chuyển viện sau, nghĩa là làm mát ngay tại chỗ trong lúc chờ xe:
- Gọi 115 và báo nhân viên sân.
- Đưa người bệnh vào chỗ mát, cởi bớt quần áo.
- Làm mát càng nhanh càng tốt: dội nước mát lên người, đắp khăn ướt lạnh khắp thân, quạt liên tục; chườm đá ở cổ, nách, bẹn.
- Không cho uống nếu người bệnh lơ mơ, vì dễ sặc.
- Theo dõi nhịp thở; nếu ngừng thở, ngừng tim thì ép tim và dùng máy khử rung tự động (AED) nếu sân có.
Chọn giờ và nhịp chơi
- Ưu tiên tee sớm, khoảng 5h30–7h, hoặc chơi chiều muộn. Tia cực tím và nhiệt bức xạ thường mạnh nhất khoảng 10h–15h.
- Ngày nóng gắt, cân nhắc chơi 9 hố thay vì 18.
- Dùng xe điện ngày nắng gắt dù bình thường thích đi bộ. Lợi ích của vài nghìn bước chân không đáng đổi lấy một lần kiệt sức.
- Tận dụng bóng cây khi chờ nhóm trước, đừng đứng giữa fairway phơi nắng.
- Những ngày đầu của đợt nóng hoặc vừa từ nơi mát về, cơ thể chưa quen nhiệt. Cần khoảng một tới hai tuần để thích nghi dần, nên giảm cường độ những ngày đầu.
Uống nước đúng cách
Khát là tín hiệu muộn. Khi thấy khát, cơ thể thường đã thiếu nước. Nhưng uống ồ ạt cũng không tốt: uống quá nhiều nước lọc trong thời gian dài mà không bù muối có thể gây hạ natri máu, dù hiếm gặp ở golf.
- Trước khi chơi: uống khoảng 400–600 ml nước trong vài giờ trước giờ tee, kèm bữa ăn có muối.
- Trong khi chơi: uống vài ngụm mỗi hố. Ngày nóng, đổ mồ hôi nhiều, có thể cần khoảng nửa lít tới một lít mỗi giờ tuỳ người.
- Điện giải: đổ mồ hôi nhiều, chơi trên hai tiếng thì nên có đồ uống bù điện giải hoặc ăn kèm đồ mặn. Nước dừa có kali nhưng ít natri nên không thay được hoàn toàn.
- Kiểm tra màu nước tiểu: vàng nhạt là ổn; vàng sẫm là đang thiếu nước.
- Cân nặng: ai muốn chính xác có thể cân trước và sau vòng. Mỗi kg giảm sau vòng tương ứng khoảng một lít nước đã mất mà chưa bù.
Bia và rượu ở hố 9 làm tăng mất nước qua đường tiểu và làm chậm phản ứng của cơ thể với nóng. Ngày nóng gắt, tốt nhất để dành sau vòng golf.
Che nắng cho da và mắt
Người chơi golf phơi nắng hàng giờ mỗi tuần, nhiều năm liền. Các nghiên cứu da liễu ghi nhận người chơi golf và các môn ngoài trời có lượng tia cực tím tích luỹ cao, kéo theo nguy cơ ung thư da, lão hoá da và tổn thương mắt.
| Bộ phận | Cách bảo vệ |
|---|---|
| Mặt, cổ, tai | Kem chống nắng phổ rộng, SPF 30 trở lên, thoa trước khi ra sân khoảng 15–30 phút. Đừng quên vành tai và gáy, hai chỗ hay bị bỏ sót |
| Thoa lại | Khoảng hai giờ một lần, hoặc sớm hơn khi đổ mồ hôi nhiều, tức ít nhất một lần ở hố 9 |
| Đầu | Mũ rộng vành che được tai và gáy tốt hơn mũ lưỡi trai |
| Tay | Áo tay dài hoặc ống tay chống nắng chất liệu thoáng |
| Mắt | Kính râm có chống tia cực tím; ánh nắng phản xạ từ cát và mặt nước làm tăng lượng tia chiếu vào mắt |
| Môi | Son dưỡng có chống nắng |
Ở Đà Lạt hay các sân trên cao, trời mát dễ khiến người ta quên kem chống nắng. Tia cực tím không làm da thấy nóng, nên cảm giác mát mẻ không có nghĩa là an toàn.
Ai cần thận trọng hơn
- Người trên 60 tuổi: cảm giác khát kém đi, khả năng điều nhiệt giảm.
- Người dùng thuốc lợi tiểu, thuốc huyết áp, một số thuốc tâm thần, thuốc kháng histamin: có thể ảnh hưởng điều nhiệt hoặc cân bằng nước.
- Người bệnh tim, tiểu đường, thận.
- Người thừa cân, người vừa ốm dậy, người đang sốt hoặc vừa tiêu chảy.
- Trẻ em: dễ mải chơi quên uống nước, người lớn phải nhắc.
Góc nhìn hôm nay
Các đợt nắng nóng gần đây dài hơn và gắt hơn, khiến chuyện nhiệt độ trên sân golf không còn là chuyện nhỏ. Nhiều sân trên thế giới đã điều chỉnh giờ mở cửa mùa hè, tăng trạm nước giữa các hố, trang bị khăn lạnh và máy AED. Người chơi có thể tự trang bị: chai nước giữ lạnh, khăn ướt, kem chống nắng, mũ rộng vành, và quan trọng nhất là thói quen dừng lại khi cơ thể báo hiệu. Muốn tìm hiểu kỹ hơn, có thể đọc các khuyến cáo về bệnh do nóng của Hội Y học Thể thao Hoa Kỳ (ACSM) và các hướng dẫn về sơ cứu say nắng của Bộ Y tế.
Câu hỏi thường gặp
Chơi golf giờ nào để tránh nắng nóng?
Nên chọn tee sớm khoảng 5h30–7h hoặc chơi chiều muộn. Khoảng 10h–15h là lúc tia cực tím và nhiệt bức xạ thường mạnh nhất. Ngày nóng gắt có thể chơi 9 hố thay vì 18 hố.
Dấu hiệu say nắng khi chơi golf là gì?
Dấu hiệu nguy hiểm nhất là rối loạn ý thức: lú lẫn, nói lẫn, đi loạng choạng, co giật hoặc ngất, thường kèm thân nhiệt trên 40°C. Đây là cấp cứu, cần làm mát ngay tại chỗ và gọi 115. Mệt lả, chóng mặt, buồn nôn khi còn tỉnh táo là kiệt sức do nóng, cần dừng chơi và nghỉ mát.
Chơi golf 18 hố nên uống bao nhiêu nước?
Không có con số chung cho mọi người. Ngày nóng, đổ mồ hôi nhiều có thể cần khoảng nửa lít tới một lít mỗi giờ. Cách đơn giản là uống vài ngụm mỗi hố, bù điện giải nếu chơi lâu, và kiểm tra màu nước tiểu vàng nhạt.
Kem chống nắng khi chơi golf nên thoa lại khi nào?
Nên thoa lại khoảng hai giờ một lần, sớm hơn nếu đổ nhiều mồ hôi, tức ít nhất một lần ở hố 9. Chọn loại phổ rộng SPF 30 trở lên và đừng bỏ sót vành tai, gáy, mu bàn tay.
Có nên uống bia khi chơi golf trời nóng không?
Không nên. Rượu bia làm tăng mất nước qua đường tiểu và làm cơ thể phản ứng kém với nóng, dễ dẫn tới kiệt sức hoặc say nắng. Tốt nhất để dành sau vòng golf, khi đã uống đủ nước.