Golf là một trong số ít môn thể thao có thể chơi tốt tới tuổi 70, 80, thậm chí lâu hơn. Với người lớn tuổi, golf mang lại vận động cường độ vừa, rèn thăng bằng, giữ sức mạnh chân và quan trọng không kém là duy trì các mối quan hệ xã hội. Điều kiện là điều chỉnh cách chơi theo cơ thể: chọn tee phía trước, dùng gậy phù hợp, nghỉ đúng lúc và kiểm tra sức khoẻ định kỳ.
Vì sao golf hợp với tuổi xế chiều
- Cường độ tự điều chỉnh được: đi bộ hay đi xe, 9 hố hay 18 hố, đánh nhiều hay ít ở sân tập đều do mình chọn.
- Ít va chạm: không có tiếp xúc cơ thể, không chạy nhảy, ít tải trọng đột ngột lên gối so với các môn chạy.
- Có yếu tố thăng bằng: đi trên dốc, đứng trên mặt nghiêng, bước qua bẫy cát là bài tập thăng bằng tự nhiên. Tuyên bố đồng thuận quốc tế về golf và sức khoẻ năm 2018 ghi nhận golf gắn với thăng bằng và sức mạnh cơ tốt hơn ở người lớn tuổi.
- Hệ handicap: người 70 tuổi có thể chơi cùng con cháu 30 tuổi một cách công bằng nhờ hệ thống chấp điểm.
- Có nhóm, có hẹn: lịch chơi cố định hằng tuần với bạn bè giúp người về hưu giữ nhịp sống, giảm cô đơn.
Những tấm gương chơi bền
Lịch sử golf có nhiều người chơi ở đỉnh cao tới tuổi rất cao. Gary Player, người Nam Phi giành chín danh hiệu Major, nổi tiếng với chế độ tập luyện và ăn uống kỷ luật, vẫn tham gia đánh phát bóng danh dự mở màn The Masters khi đã ngoài 80 tuổi. Jack Nicklaus vô địch The Masters năm 1986 ở tuổi 46, tới nay vẫn là người lớn tuổi nhất thắng giải này.
Năm 2021, Phil Mickelson vô địch PGA Championship ở tuổi 50, trở thành người lớn tuổi nhất từng thắng một giải Major. Với người nghiệp dư, golf còn có khái niệm "age shoot": đánh một vòng 18 hố với số gậy bằng hoặc thấp hơn tuổi của mình. Đó là cột mốc mà nhiều người chơi lớn tuổi lấy làm mục tiêu, vì nó chỉ đến khi vừa sống thọ vừa giữ được phong độ.
Thay đổi của cơ thể theo tuổi và cách thích nghi
| Thay đổi | Ảnh hưởng tới golf | Cách thích nghi |
|---|---|---|
| Giảm khối cơ, giảm sức mạnh | Bóng đi ngắn hơn, mau mệt | Tập sức mạnh hai buổi mỗi tuần; chọn tee phía trước |
| Giảm linh hoạt khớp hông, vai, cột sống | Biên độ xoay hẹp, dễ đau lưng, đau vai | Khởi động kỹ hơn; tập linh hoạt hằng ngày |
| Thăng bằng kém đi | Dễ trượt trên dốc, ở bẫy cát, cỏ ướt | Giày có đế bám tốt; đi chậm ở chỗ dốc; tập thăng bằng |
| Loãng xương | Té ngã dễ gãy cổ tay, cổ xương đùi, đốt sống | Kiểm tra mật độ xương; cẩn thận chỗ trơn; vận động chịu trọng lượng đều đặn |
| Điều nhiệt kém, cảm giác khát giảm | Dễ mất nước, kiệt sức do nóng | Chơi sáng sớm; uống nước theo lịch thay vì đợi khát |
| Thị lực giảm | Khó theo dõi bóng, khó đọc green | Khám mắt định kỳ; dùng bóng màu sáng; nhờ bạn chơi dõi theo bóng |
Điều chỉnh cách chơi cho hợp tuổi
Chọn tee phía trước
Đây là thay đổi đơn giản và hiệu quả nhất. Các sân thường có nhiều hệ tee với độ dài khác nhau. Màu tee không thống nhất giữa các sân, nên hỏi nhân viên sân về hệ tee ngắn hơn. Chơi từ tee phía trước giúp mỗi hố được đánh bằng những cây gậy dễ đánh hơn, vòng golf nhanh hơn, ít mệt hơn và thú vị hơn. Ở Mỹ, Hiệp hội Golf thủ chuyên nghiệp (PGA of America) và USGA từng có chương trình khuyến khích người chơi "Tee It Forward" — chọn tee hợp với độ xa cú đánh của mình.
Dụng cụ
- Thân gậy (shaft) mềm hơn, nhẹ hơn giúp đánh dễ hơn khi tốc độ vung gậy giảm.
- Thay các gậy sắt dài bằng gậy lai (hybrid), dễ đánh bóng lên cao hơn.
- Grip to hơn hoặc mềm hơn giúp người bị viêm khớp ngón tay cầm dễ chịu.
- Túi gậy nhẹ, ít gậy hơn; dùng xe đẩy hoặc xe điện.
- Dụng cụ nhặt bóng gắn đầu gậy putter giúp tránh cúi người hàng chục lần mỗi vòng.
Nên thử gậy ở cửa hàng có dịch vụ đo và chọn gậy (fitting) thay vì mua theo lời quảng cáo.
Đi bộ hay đi xe
Đi bộ mang lại lợi ích sức khoẻ rõ hơn, nhưng không phải ngày nào cũng hợp. Một kiểu kết hợp hay dùng: đi bộ 9 hố đầu buổi sáng mát, đi xe 9 hố sau khi trời nóng lên. Quan trọng là chơi đều mỗi tuần hơn là cố đi bộ hết vòng rồi mệt phải nghỉ cả tuần.
Bệnh nền thường gặp và golf
Tim mạch
Phần lớn người có bệnh tim ổn định vẫn chơi golf được sau khi bác sĩ tim mạch cho phép. Cần dừng ngay và gọi cấp cứu nếu đau tức ngực, khó thở bất thường, vã mồ hôi lạnh, hồi hộp đánh trống ngực hoặc choáng váng. Biết sân có máy khử rung tự động (AED) hay không và để ở đâu là việc nên làm, với người chơi cũng như với người đi cùng.
Tiểu đường
Bốn tiếng vận động có thể làm hạ đường huyết, nhất là người dùng insulin hoặc thuốc nhóm sulfonylurea. Mang theo đồ ngọt hấp thu nhanh, máy đo đường huyết, và báo cho bạn chơi biết mình có bệnh.
Thoái hoá khớp gối, khớp háng
Golf thường được bác sĩ chỉnh hình xếp vào nhóm môn phù hợp cho người thoái hoá khớp ở mức nhẹ và vừa. Người đã thay khớp gối, khớp háng phần lớn chơi lại được, thời điểm cụ thể do bác sĩ phẫu thuật quyết định, thường sau vài tháng phục hồi.
Loãng xương
Vận động chịu trọng lượng như đi bộ có lợi cho xương. Rủi ro lớn nhất nằm ở té ngã và các động tác xoay gập lưng mạnh. Người loãng xương nặng nên hỏi bác sĩ về mức độ xoay người an toàn.
Một tuần mẫu cho người chơi trên 65 tuổi
Dưới đây là gợi ý theo khuyến nghị vận động của Tổ chức Y tế Thế giới năm 2020 cho người cao tuổi (ít nhất 150 phút vận động cường độ vừa mỗi tuần, tập sức mạnh hai buổi, và tập thăng bằng kết hợp ít nhất ba buổi):
- Hai buổi golf: 9–18 hố, ưu tiên đi bộ khi trời mát.
- Hai buổi tập sức mạnh nhẹ: đứng lên ngồi xuống ghế, bước bậc thang, dây kháng lực cho tay vai, khoảng 20–30 phút.
- Thăng bằng hằng ngày: đứng một chân có vịn, đi theo đường thẳng gót chạm mũi, mỗi ngày vài phút.
- Linh hoạt: các động tác xoay hông, xoay thân nhẹ nhàng buổi sáng.
- Ít nhất một ngày nghỉ hẳn để cơ thể hồi phục.
Người có bệnh nền nên nhờ bác sĩ hoặc chuyên viên vật lý trị liệu điều chỉnh lại chương trình.
Góc nhìn hôm nay: bắt đầu golf sau tuổi 60 có muộn không
Không muộn. Nhiều người chỉ bắt đầu chơi golf sau khi về hưu và vẫn tận hưởng được. Người bắt đầu muộn nên học vài buổi với huấn luyện viên để có nền tảng an toàn, khởi đầu ở sân tập và sân ngắn trước khi ra sân 18 hố, và đặt mục tiêu là vận động vui vẻ chứ không phải điểm số. Ở Việt Nam, nhiều câu lạc bộ golf có nhóm hội viên cao tuổi chơi theo lịch cố định; hỏi ở quầy lễ tân sân là cách nhanh nhất để tìm được nhóm phù hợp. Trước khi bắt đầu, một lần khám sức khoẻ tổng quát, nhất là tim mạch, mắt và xương, là khoản đầu tư xứng đáng.
Câu hỏi thường gặp
Người lớn tuổi chơi golf có tốt không?
Có. Golf mang lại vận động cường độ vừa, rèn thăng bằng, giữ sức mạnh chân và duy trì giao tiếp xã hội. Tuyên bố đồng thuận quốc tế năm 2018 ghi nhận golf gắn với thăng bằng và sức mạnh cơ tốt hơn ở người lớn tuổi. Chỉ cần điều chỉnh cách chơi theo sức khoẻ.
Bao nhiêu tuổi thì không nên chơi golf nữa?
Không có giới hạn tuổi. Nhiều người chơi tới tuổi 80, 90. Điều quyết định là sức khoẻ tim mạch, khớp, thăng bằng và thị lực của từng người, nên khám định kỳ và hỏi bác sĩ khi có bệnh nền.
60 tuổi mới học golf có được không?
Được. Nên học vài buổi với huấn luyện viên để có nền tảng an toàn, bắt đầu ở sân tập và sân ngắn, rồi mới ra sân 18 hố. Mục tiêu nên là vận động vui vẻ và đều đặn, không phải điểm số.
Người lớn tuổi nên chọn tee nào?
Nên chọn hệ tee phía trước, phù hợp với độ xa cú đánh của mình. Màu tee không thống nhất giữa các sân, nên hỏi nhân viên sân. Chơi từ tee ngắn hơn giúp vòng golf nhẹ nhàng, nhanh và thú vị hơn.
Người bị bệnh tim có chơi golf được không?
Phần lớn người có bệnh tim ổn định vẫn chơi được sau khi bác sĩ tim mạch cho phép. Cần dừng ngay và gọi cấp cứu nếu đau ngực, khó thở bất thường, vã mồ hôi lạnh hoặc choáng váng. Nên biết sân có máy AED hay không.