Trẻ em có thể làm quen với golf từ khoảng bốn, năm tuổi bằng gậy nhựa, bóng mềm và những hoạt động vui, rồi chuyển dần sang gậy thật cắt theo chiều cao khi lớn hơn. Golf giúp trẻ vận động ngoài trời, rèn phối hợp tay mắt, sự kiên nhẫn, tính trung thực và cách cư xử. Điều quan trọng là để trẻ chơi nhiều môn khác song song, không chuyên môn hoá sớm, và đặt an toàn lên trước, nhất là với gậy golf và nắng nóng.
Golf mang lại gì cho trẻ
- Vận động ngoài trời: đi bộ trên sân, chạy nhặt bóng ở sân tập, leo dốc, vận động toàn thân trong không gian rộng.
- Phối hợp và thăng bằng: cú đánh golf đòi hỏi tay, mắt, thân người phối hợp, đứng vững trên nhiều kiểu mặt sân.
- Kiên nhẫn và tự điều chỉnh cảm xúc: trẻ học cách chấp nhận cú đánh hỏng và bước tiếp.
- Trung thực: golf là môn mà người chơi tự đếm gậy, tự phạt mình khi phạm luật, kể cả khi không ai nhìn thấy. Đây là bài học hiếm có môn nào dạy rõ như vậy.
- Phép lịch sự: giữ im lặng khi người khác đánh, chờ lượt, sửa dấu bóng trên green, cào cát sau khi đánh trong bẫy.
- Giao tiếp với người lớn: trẻ có dịp chơi cùng ông bà, cha mẹ, người lạ, học cách chào hỏi và trò chuyện.
Bắt đầu từ mấy tuổi
Không có tuổi bắt buộc. Tiger Woods xuất hiện trên truyền hình Mỹ với cây gậy golf khi mới hai tuổi, nhưng đó là ngoại lệ. Với phần lớn trẻ, có thể chia theo giai đoạn phát triển:
| Độ tuổi (gần đúng) | Trọng tâm | Gợi ý hoạt động |
|---|---|---|
| 4–6 tuổi | Vui, vận động cơ bản | Gậy nhựa, bóng mềm, lăn bóng vào vòng, ném, bắt, chạy nhảy; buổi ngắn 20–30 phút |
| 7–9 tuổi | Kỹ năng vận động nền tảng, làm quen sân | Gậy cắt theo chiều cao, sân ngắn, khu putting, chơi vài hố ngắn với người lớn |
| 10–12 tuổi | Học luật, phép lịch sự, kỹ năng golf rõ hơn | Học nhóm với huấn luyện viên, giải nhỏ dành cho thiếu niên, vẫn chơi các môn khác |
| 13 tuổi trở lên | Tuỳ mục tiêu: chơi vui hoặc thi đấu | Tập có kế hoạch, chú ý tăng trưởng, chấn thương do tập quá tải |
Quan trọng nhất ở giai đoạn đầu là trẻ thấy thích. Một đứa trẻ năm tuổi bị bắt đứng đánh hai rổ bóng thường sẽ ghét golf trước khi biết nó là gì.
Đừng chuyên môn hoá quá sớm
Viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) và nhiều hiệp hội y học thể thao khuyến cáo trẻ nên chơi nhiều môn thể thao khác nhau trước tuổi dậy thì, thay vì chỉ tập trung một môn quanh năm. Lý do:
- Chuyên môn hoá sớm gắn với nguy cơ chấn thương do quá tải và kiệt sức, chán bỏ môn cao hơn.
- Chơi nhiều môn giúp phát triển kỹ năng vận động toàn diện: chạy, nhảy, ném, bắt, thăng bằng. Những kỹ năng này lại giúp ích cho golf về sau.
- Nhiều golf thủ hàng đầu thế giới từng chơi bóng đá, tennis, bóng chày, khúc côn cầu… thời nhỏ.
Với golf, nguy cơ đặc thù khi tập quá nhiều ở tuổi đang lớn là đau lưng dưới. Trẻ vị thành niên tập đánh nhiều bóng có thể bị gãy mỏi eo đốt sống, một chấn thương cần được phát hiện và nghỉ đúng cách. Trẻ kêu đau lưng kéo dài thì nên đưa đi khám chứ không nên bảo "cố lên".
An toàn: những điều phải dạy ngay buổi đầu
Gậy golf có thể gây chấn thương nghiêm trọng
Các báo cáo y khoa ghi nhận một kiểu chấn thương đáng lo ở trẻ: bị gậy golf đập trúng đầu, mặt khi đứng quá gần người đang vung gậy, thường xảy ra ở sân nhà hoặc khi trẻ chơi với nhau không có người lớn. Những luật cần dạy từ buổi đầu:
- Không bao giờ đứng phía trước hoặc ngay phía sau người đang vung gậy.
- Trước khi vung, nhìn quanh để chắc không có ai trong tầm gậy.
- Chỉ vung gậy ở khu vực được phép, có người lớn giám sát.
- Gậy không phải đồ để đùa nghịch, vung vẩy khi đi lại.
- Khi nghe tiếng hô "Fore!" thì cúi thấp, lấy tay che đầu.
Xe điện trên sân
Trẻ không được lái xe điện. Khi ngồi trên xe, giữ tay chân trong xe, ngồi yên cho tới khi xe dừng hẳn. Các thống kê ở Mỹ ghi nhận trẻ em chiếm phần không nhỏ trong số ca chấn thương do xe điện sân golf, phần lớn là té khỏi xe khi xe rẽ.
Nắng nóng
Trẻ hay mải chơi quên uống, lại khó tự nhận ra dấu hiệu mệt do nóng. Người lớn cần nhắc trẻ uống nước mỗi hố, đội mũ rộng vành, thoa kem chống nắng và ưu tiên giờ chơi sáng sớm hoặc chiều muộn.
Sấm sét
Sân golf là nơi trống trải, dễ bị sét đánh. Khi nghe sấm hoặc sân báo hiệu dừng chơi, đưa trẻ vào nơi trú ẩn kiên cố ngay, không trú dưới cây đơn độc.
Dụng cụ cho trẻ: đừng cắt gậy của người lớn
Gậy người lớn cắt ngắn trông có vẻ tiết kiệm nhưng thường quá nặng và quá cứng với trẻ, khiến trẻ phải gồng người, đánh sai tư thế và dễ chán. Bộ gậy dành riêng cho trẻ được thiết kế theo nhóm chiều cao, nhẹ và mềm hơn. Trẻ không cần đủ 14 gậy; một bộ năm, sáu gậy là đủ cho nhiều năm đầu. Khi trẻ lớn lên, cần đổi gậy theo chiều cao, giống như đổi giày.
Giày thể thao đế bám tốt là đủ cho trẻ mới chơi; không cần giày golf chuyên dụng ngay.
Chương trình và giải dành cho trẻ
Trên thế giới có nhiều mô hình giúp trẻ làm quen golf:
- The First Tee (nay gọi là First Tee) ở Mỹ, thành lập năm 1997, dùng golf để dạy kỹ năng sống và giá trị như trung thực, tôn trọng, trách nhiệm.
- Hệ tee dành cho trẻ: nhiều sân ở nước ngoài đặt tee ngắn riêng cho trẻ, để các em được đánh từ khoảng cách phù hợp sức mình.
- Golf mini, SNAG: dụng cụ to, mềm, màu sắc, dùng được trong sân trường, nhà thi đấu.
Ở Việt Nam, Hiệp hội Golf Việt Nam và nhiều câu lạc bộ, học viện golf tổ chức các khoá học và giải đấu dành cho trẻ em, thiếu niên. Những năm gần đây, nhiều golf thủ trẻ Việt Nam đã thi đấu ở các giải khu vực và quốc tế. Cha mẹ có thể hỏi ở các sân tập lớn trong thành phố về lớp nhóm cho trẻ.
Vai trò của cha mẹ
| Nên | Không nên |
|---|---|
| Khen nỗ lực, thái độ, sự trung thực | Chỉ quan tâm điểm số, thứ hạng |
| Để huấn luyện viên dạy kỹ thuật | Chỉnh kỹ thuật cho con sau mỗi cú đánh |
| Chơi cùng con cho vui | Biến mỗi lần ra sân thành buổi thi |
| Cho con tự chọn có muốn tiếp tục hay không | Ép con tập vì gia đình đã đầu tư nhiều |
| Làm gương: sửa dấu bóng, cào cát, giữ bình tĩnh | Quăng gậy, cáu gắt trước mặt con |
Trẻ học phép lịch sự trên sân golf chủ yếu bằng cách nhìn người lớn. Một ông bố quăng gậy khi đánh hỏng dạy con nhiều hơn mười buổi học về tinh thần thể thao.
Góc nhìn hôm nay
Chi phí là rào cản thật của golf với trẻ em ở Việt Nam. Nhưng không cần bắt đầu bằng sân 18 hố. Sân tập, khu putting, sân ngắn, thậm chí bộ golf nhựa ở nhà đã đủ cho những năm đầu. Điều cha mẹ nên nhắm tới không phải là đào tạo một nhà vô địch, mà là một đứa trẻ thích vận động, biết giữ luật khi không ai nhìn và biết đi tiếp sau một cú đánh hỏng. Những thứ đó dùng được suốt đời, dù sau này con có chơi golf hay không.
Câu hỏi thường gặp
Trẻ mấy tuổi thì học golf được?
Trẻ có thể làm quen golf từ khoảng bốn, năm tuổi bằng gậy nhựa, bóng mềm và hoạt động vui trong buổi ngắn. Từ khoảng bảy tuổi có thể dùng gậy cắt theo chiều cao và ra sân ngắn. Quan trọng nhất là trẻ thấy thích, không ép tập nhiều.
Golf có tốt cho trẻ em không?
Có. Golf giúp trẻ vận động ngoài trời, rèn phối hợp tay mắt, thăng bằng, sự kiên nhẫn, tính trung thực và phép lịch sự. Trẻ nên chơi thêm các môn thể thao khác song song để phát triển vận động toàn diện.
Có nên cho trẻ dùng gậy golf người lớn cắt ngắn không?
Không nên. Gậy người lớn cắt ngắn thường quá nặng và cứng với trẻ, khiến trẻ gồng người, đánh sai tư thế và dễ chán. Nên dùng bộ gậy thiết kế riêng cho trẻ theo chiều cao và đổi khi trẻ lớn lên.
Trẻ chơi golf cần chú ý an toàn gì?
Không bao giờ đứng trước hoặc ngay sau người đang vung gậy, chỉ vung gậy ở khu vực cho phép có người lớn giám sát. Trẻ không được lái xe điện, phải uống nước đều, che nắng và vào nơi trú ẩn kiên cố khi có sấm sét.
Có nên cho trẻ chỉ tập golf từ nhỏ không?
Các hiệp hội nhi khoa và y học thể thao khuyến cáo trẻ chơi nhiều môn trước tuổi dậy thì. Chuyên môn hoá quá sớm gắn với nguy cơ chấn thương quá tải và chán bỏ môn cao hơn, còn chơi nhiều môn giúp kỹ năng vận động toàn diện hơn.