Golf được dùng nhiều trong giao tiếp kinh doanh vì nó cho bốn, năm tiếng ở cạnh nhau trong một không gian thoáng, không bị cuộc gọi hay cuộc họp chen ngang, đủ để quen nhau thật sự. Giá trị của một vòng golf với đối tác không nằm ở hợp đồng ký trên sân, mà ở chỗ hai bên hiểu cách người kia làm việc: có trung thực không, giữ bình tĩnh thế nào, đối xử với người phục vụ ra sao. Muốn dùng golf hiệu quả, người mời cần chuẩn bị như chuẩn bị một cuộc gặp quan trọng.
Vì sao golf gắn với giới kinh doanh
Golf gắn với giới làm ăn từ rất sớm. Các câu lạc bộ golf ở Anh và Mỹ cuối thế kỷ 19 – đầu thế kỷ 20 là nơi giới doanh nhân, luật sư, ngân hàng gặp gỡ. Ở Mỹ, Tổng thống Dwight Eisenhower nổi tiếng mê golf đến mức cho làm một green tập gạt bóng ở Nhà Trắng vào những năm 1950, và hình ảnh "chuyện lớn bàn trên sân golf" bắt đầu đi vào văn hoá đại chúng.
Ở châu Á, Nhật Bản là ví dụ rõ nhất. Trong thời kỳ kinh tế bong bóng cuối những năm 1980, golf tiếp khách (người Nhật gọi là settai golf) trở thành một phần của văn hoá doanh nghiệp, và giá thẻ hội viên câu lạc bộ golf tăng vọt như một loại tài sản. Hàn Quốc, Đài Loan, Thái Lan và sau này Việt Nam đều có những nhóm doanh nhân dùng golf để duy trì quan hệ.
Lý do golf hợp với việc này khá đơn giản:
- Thời gian dài nhưng không căng: mỗi cú đánh chỉ vài giây, phần lớn thời gian là đi bộ và trò chuyện.
- Có chủ đề sẵn: sân, thời tiết, cú đánh vừa rồi – không bao giờ thiếu chuyện để nói.
- Handicap san bằng trình độ: người chơi giỏi và người chơi trung bình vẫn có thể đấu với nhau công bằng.
- Bộc lộ tính cách: golf là môn người chơi tự giám sát mình, nên cách ai đó đếm gậy nói nhiều điều.
Khi bạn là người mời: chuẩn bị gì
Chọn người cho nhóm
Một nhóm golf có tối đa bốn người. Đây là quyết định quan trọng nhất. Một nhóm phổ biến là hai người phía bạn và hai người phía đối tác, để cuộc trò chuyện cân bằng. Tránh đưa vào nhóm một người chơi quá giỏi và hay ganh đua, hoặc người không liên quan đến mục đích buổi gặp.
Chọn sân, giờ và thể thức
- Hỏi trình độ đối tác một cách tế nhị: "Anh thường chơi sân nào?" cho biết nhiều hơn câu "Anh đánh bao nhiêu điểm?".
- Chọn sân vừa sức, gần nơi đối tác ở hoặc làm việc để họ không phải đi xa.
- Với nhóm trình độ chênh lệch, thể thức scramble hoặc best ball (chọn cú tốt nhất của nhóm) giúp người yếu không bị áp lực.
- Đặt giờ sáng sớm ở miền Nam và miền Trung để tránh nắng gắt.
Lo phần hậu cần
Gửi thông tin trước: giờ phát bóng, địa chỉ, quy định trang phục của sân, giờ nên có mặt. Nếu đối tác đến từ nơi khác, hỏi họ có cần thuê gậy không. Thống nhất từ trước ai trả chi phí, tránh tình huống tranh nhau ở quầy.
Trên sân: giao tiếp thế nào
| Thời điểm | Nên làm |
|---|---|
| Trước khi phát bóng hố 1 | Giới thiệu mọi người, nói nhẹ về sân, nhắc thể thức đã thống nhất |
| Chín hố đầu | Trò chuyện về gia đình, sở thích, du lịch, những sân đã chơi; lắng nghe nhiều hơn nói |
| Nhà nghỉ giữa vòng | Mời nước, hỏi thăm, giữ thời gian ngắn |
| Chín hố sau | Hỏi về công việc của đối tác theo hướng tìm hiểu: thị trường họ đang theo, điều họ quan tâm năm nay |
| Sau hố 18 | Bắt tay, cảm ơn, mời dùng bữa nếu đã hẹn trước |
Một kỹ năng ít người để ý là khen đúng lúc. Khen một cú đánh hay của đối tác ngay khi bóng dừng – "đẹp quá", "đường đó chuẩn" – là cách tự nhiên để tạo không khí. Nhưng đừng khen cú bình thường quá đà; người chơi golf biết cú nào thật sự hay.
Một kỹ năng khác là im đúng lúc. Trước cú gạt quan trọng của đối tác, im lặng và đứng ngoài tầm mắt là cách tôn trọng rõ nhất.
Đọc người qua một vòng golf
Đây là lý do nhiều người làm ăn coi trọng golf, dù ít ai nói thẳng ra. Trong bốn tiếng, bạn có thể thấy:
- Sự trung thực: họ tự khai gậy phạt hay chờ ai đó nhắc?
- Cách chịu áp lực: sau một hố tệ, họ đi tiếp hay để nó kéo cả vòng?
- Cách đối xử với người phục vụ: họ nói chuyện với caddie thế nào?
- Cách chấp nhận rủi ro: họ đánh qua hồ khi tỉ lệ thành công thấp, hay đi đường an toàn?
- Sự chú ý tới người khác: họ có để ý nhóm sau, có sửa dấu bóng, có giữ cờ cho người khác?
Cần nhớ rằng đối tác cũng đang quan sát bạn y như vậy. Và đừng kết luận quá vội từ một vòng duy nhất: ai cũng có ngày tệ.
Giải golf doanh nghiệp và hội golf
Ở Việt Nam, golf trong kinh doanh không chỉ là những nhóm bốn người. Có nhiều hình thức sinh hoạt rộng hơn:
- Giải golf doanh nghiệp: công ty tổ chức giải cho khách hàng, đối tác, thường kèm tiệc trao giải. Đây là dịp gặp nhiều người trong một ngày.
- Giải gây quỹ từ thiện: nhiều giải phong trào gắn với mục đích từ thiện, quyên góp cho học bổng hoặc cộng đồng.
- Hội golf theo ngành, theo hội doanh nhân, theo trường: các nhóm cựu sinh viên, hội doanh nhân trẻ, hội ngành nghề tổ chức sinh hoạt định kỳ.
Ở những giải này, thể thức thường được thiết kế cho vui và nhanh (scramble, giải thưởng cho cú gần cờ nhất, phát bóng xa nhất). Người mới vẫn tham gia được mà không lo kéo chậm nhóm.
Sau buổi golf: giữ quan hệ
Buổi golf chỉ là bước đầu. Những người dùng golf tốt trong kinh doanh thường:
- Nhắn lời cảm ơn trong vòng một ngày, nhắc một khoảnh khắc cụ thể của buổi chơi.
- Đặt cuộc hẹn công việc riêng nếu có chuyện cần bàn, thay vì kéo dài ở bữa ăn sau vòng.
- Giữ lời đã hứa trên sân, dù chỉ là gửi một tài liệu hay giới thiệu một người quen.
- Mời lại vào dịp thích hợp, có thể ở sân của đối tác chọn.
Góc nhìn hôm nay: golf mở rộng hơn, không còn là câu lạc bộ khép kín
Hình ảnh golf là môn của "người có tuổi, có chức" đang đổi dần. Sân tập trong thành phố, golf ảo trong nhà, các khoá học cho người mới khiến nhiều người trẻ và nhiều phụ nữ tham gia hơn. Với giao tiếp kinh doanh, điều này có nghĩa là vòng golf không còn là đặc quyền của một nhóm nhỏ, mà là kỹ năng xã hội mà người làm việc với khách hàng nên có.
Nếu mới bắt đầu, có thể đi vài buổi giải phong trào thể thức scramble để quen sân và quen cách cư xử trước khi mời đối tác. Đọc phần ứng xử trong Luật Golf và hỏi người chơi lâu năm trong công ty là những bước đầu dễ nhất.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao doanh nhân hay chơi golf?
Golf cho bốn, năm tiếng ở cạnh nhau trong không gian thoáng, ít bị gián đoạn, đủ để quen nhau thật sự. Hệ thống handicap giúp người trình độ khác nhau vẫn đấu được với nhau. Cách mỗi người chơi cũng bộc lộ tính cách, giúp hai bên hiểu nhau hơn.
Mời đối tác đi golf cần chuẩn bị gì?
Chọn người cho nhóm, chọn sân vừa sức đối tác, thống nhất thể thức và chi phí, gửi trước giờ phát bóng, địa chỉ và quy định trang phục. Nếu đối tác đến từ xa, hỏi họ có cần thuê gậy không.
Settai golf là gì?
Settai golf là cách người Nhật gọi golf tiếp khách trong kinh doanh. Hình thức này phát triển mạnh trong thời kỳ kinh tế bong bóng cuối những năm 1980, khi golf trở thành một phần văn hoá doanh nghiệp và thẻ hội viên câu lạc bộ được mua bán như tài sản.
Thể thức golf nào hợp khi chơi với khách hàng mới?
Scramble hoặc best ball, khi cả nhóm chọn cú đánh tốt nhất để đánh tiếp, rất hợp với nhóm trình độ chênh lệch. Người chơi yếu không bị áp lực, nhịp chơi nhanh, cả nhóm cùng cố gắng thay vì đấu với nhau.
Chơi golf chưa giỏi có nên nhận lời đối tác không?
Có thể nhận, miễn là nói thật trình độ với người mời và giữ nhịp chơi. Đối tác quan tâm tới sự trung thực và cách cư xử hơn là điểm số. Nếu lo lắng, hãy đề nghị thể thức scramble, hoặc dự vài giải phong trào trước để quen sân.