Nhật Bản và Hàn Quốc là hai thị trường golf lớn nhất châu Á, với những nét văn hoá sân rất riêng: nghỉ ăn trưa giữa hai vòng chín hố, tắm nước nóng sau khi chơi, caddie đi cùng xe điện, và sân thường nằm giữa đồi núi. Nhật Bản có hơn hai nghìn sân golf, Hàn Quốc có khoảng năm trăm sân, và cả hai đều có mùa xuân, mùa thu đẹp nhất để chơi.
Golf đến Nhật Bản: từ núi Rokko tới thời bùng nổ
Sân golf đầu tiên ở Nhật Bản là Kobe Golf Club, mở năm 1903 trên núi Rokko phía sau thành phố cảng Kobe. Người lập sân là Arthur Groom, một thương nhân người Anh sống ở Kobe, cùng nhóm bạn người nước ngoài. Ban đầu sân rất nhỏ, chỉ vài hố, sau mới mở rộng lên 18 hố, đến nay vẫn hoạt động với những hố hẹp men theo sườn núi.
Trong những thập niên đầu, golf ở Nhật là thú vui của người nước ngoài và giới thượng lưu. Năm 1930, kiến trúc sư người Anh Charles Hugh Alison sang Nhật và để lại dấu ấn lớn: ông thiết kế hoặc sửa lại các sân Hirono, Kawana (sân Fuji) và góp ý cho Kasumigaseki. Bẫy cát sâu, thành dốc của ông gây ấn tượng mạnh tới mức người Nhật gọi bẫy cát sâu là "arison" theo tên ông.
Sau chiến tranh và nhất là trong thời kinh tế bong bóng cuối thập niên 1980, golf ở Nhật bùng nổ. Sân mới mọc khắp nơi, thẻ thành viên câu lạc bộ được mua bán như tài sản đầu tư với giá rất cao. Khi bong bóng vỡ đầu thập niên 1990, nhiều sân phá sản hoặc đổi chủ. Số sân đạt đỉnh vào khoảng đầu những năm 2000 rồi giảm dần, nhưng Nhật vẫn là quốc gia có nhiều sân golf nhất châu Á.
Những sân Nhật Bản đáng biết
- Hirono Golf Club (Hyogo): thường được xếp là sân hay nhất Nhật Bản, nằm trong rừng thông với những khe vực và hồ nước. Sân tư nhân, rất khó vào.
- Kawana Hotel, sân Fuji (Shizuoka): chạy dọc vách đá bờ biển bán đảo Izu, ngày quang có thể thấy núi Phú Sĩ. Đây là sân khách sạn, người ngoài đặt được.
- Kasumigaseki Country Club (Saitama, gần Tokyo): nơi diễn ra môn golf tại Thế vận hội Tokyo, tổ chức năm 2021. Để được đăng cai, câu lạc bộ phải sửa quy định và nhận phụ nữ làm thành viên chính thức năm 2017.
- Kobe Golf Club (Hyogo): sân golf lâu đời nhất Nhật, nhỏ, hẹp, mang giá trị lịch sử hơn là thử thách.
- Taiheiyo Club, sân Gotemba (Shizuoka): sân dưới chân núi Phú Sĩ, nơi tổ chức một giải lớn của Japan Golf Tour.
Văn hoá sân golf Nhật: chậm, kỹ, có nghi thức
Chín hố, nghỉ trưa, chín hố
Điểm lạ nhất với người nước ngoài là vòng golf ở Nhật thường bị chia đôi. Chơi xong chín hố đầu, cả nhóm vào nhà câu lạc bộ ăn trưa khoảng 45 phút tới một tiếng, rồi mới ra chơi chín hố sau. Thời gian xuất phát cho nửa sau được sân sắp sẵn. Vì vậy một ngày golf ở Nhật thường chiếm trọn buổi sáng tới đầu chiều.
Hai green trên một hố
Nhiều sân Nhật xây hai green cho mỗi hố, đặt cạnh nhau. Lý do là khí hậu: mùa hè nóng ẩm hợp với cỏ korai chịu nhiệt, mùa đông lạnh hợp với cỏ bent. Sân dùng green cỏ korai vào mùa hè và green cỏ bent vào mùa đông, hoặc luân phiên để cỏ được nghỉ. Ngày nay nhiều sân đã chuyển sang một green cỏ bent cải tiến, nhưng hệ thống hai green vẫn rất phổ biến.
Tắm nước nóng sau vòng golf
Gần như sân nào cũng có phòng tắm lớn kiểu Nhật. Chơi xong, người chơi tắm, ngâm nước nóng rồi mới thay đồ ra về. Thói quen này biến vòng golf thành một buổi thư giãn trọn vẹn.
Bảo hiểm hole-in-one
Ở Nhật có lệ ai đánh được hole-in-one thì phải đãi bạn bè, tặng quà kỷ niệm, có khi trồng cây ghi dấu ở sân. Chi phí có thể lớn, nên người ta mua bảo hiểm hole-in-one, một sản phẩm bảo hiểm phổ biến tại đây.
Ngoài ra, xe điện ở nhiều sân chạy tự động theo đường ray cảm ứng, caddie thường đi bộ cạnh xe và phục vụ cả nhóm bốn người. Khu tập ở các thành phố lớn là những toà nhiều tầng bọc lưới cao, sáng đèn tới khuya.
Golf ở Hàn Quốc: núi, caddie và golf màn hình
Golf ở Hàn Quốc phát triển muộn hơn Nhật, rồi tăng tốc mạnh từ thập niên 1990. Vì phần lớn lãnh thổ là đồi núi, rất nhiều sân Hàn Quốc nằm trên sườn đồi, fairway lên xuống dốc, cảnh nhìn ra núi rừng. Đảo Jeju ở phía nam, khí hậu ấm hơn đất liền, có mật độ sân golf cao và là điểm đến quen thuộc của người chơi trong nước.
Văn hoá sân Hàn Quốc có vài nét riêng:
- Nhóm bốn người, caddie bắt buộc: phần lớn sân yêu cầu thuê caddie, một caddie phục vụ cả nhóm, đi cùng xe điện.
- Nhịp chơi được giữ chặt: sân xếp giờ xuất phát dày, caddie có trách nhiệm giữ nhóm đi đúng tốc độ.
- Thời trang golf: người chơi Hàn Quốc nổi tiếng chăm chút trang phục golf, tạo ra cả một thị trường thời trang golf lớn.
- Golf màn hình: phòng golf mô phỏng trong nhà, gọi là "screen golf", phổ biến khắp các đô thị. Nhiều người Hàn Quốc học và chơi golf chủ yếu ở đây, chỉ ra sân thật vài lần mỗi năm. Golfzon, công ty Hàn Quốc thành lập năm 2000, là một trong những tên tuổi lớn của lĩnh vực này.
Những sân Hàn Quốc từng có tiếng quốc tế gồm Nine Bridges trên đảo Jeju, nơi từng tổ chức giải PGA Tour CJ Cup, và Jack Nicklaus Golf Club Korea ở Incheon, nơi đăng cai Presidents Cup năm 2015, lần đầu giải này đến châu Á.
Golf thủ làm nên tên tuổi hai nước
| Năm | Golf thủ | Dấu mốc |
|---|---|---|
| 1998 | Pak Se-ri (Hàn Quốc) | Thắng hai giải Major nữ trong năm đầu thi đấu LPGA, trong đó có US Women's Open. Cả một thế hệ nữ golf thủ Hàn Quốc lớn lên nhờ hình ảnh này. |
| 2009 | Yang Yong-eun (Hàn Quốc) | Thắng PGA Championship, vượt qua Tiger Woods ở vòng cuối, người nam sinh ra ở châu Á đầu tiên thắng một giải Major. |
| 2016 | Park In-bee (Hàn Quốc) | Huy chương vàng golf nữ Olympic Rio, khi golf trở lại Thế vận hội sau hơn một thế kỷ. |
| 2019 | Hinako Shibuno (Nhật Bản) | Thắng Women's British Open ngay lần đầu dự, nổi tiếng với nụ cười trên sân. |
| 2021 | Hideki Matsuyama (Nhật Bản) | Người Nhật đầu tiên thắng The Masters và giải Major nam. |
Trước họ, Nhật Bản có những tên tuổi như Isao Aoki, người suýt thắng US Open 1980 trong cuộc đấu với Jack Nicklaus, và Ayako Okamoto, một trong những nữ golf thủ châu Á đầu tiên thành công lớn ở Mỹ. Nữ golf thủ Hàn Quốc thì trong hơn hai thập niên luôn chiếm một phần lớn danh sách vô địch của LPGA Tour.
Mùa nào đẹp, mùa nào nên tránh
- Mùa xuân (khoảng tháng 4 tới tháng 5): hoa anh đào ở Nhật, hoa nở khắp núi đồi Hàn Quốc, trời mát. Đây là mùa đông khách nhất.
- Mùa hè (tháng 6 tới tháng 8): nóng ẩm, có mùa mưa đầu hè ở cả hai nước. Sân trên cao nguyên như Karuizawa ở Nhật hay vùng núi Gangwon ở Hàn Quốc mát hơn.
- Mùa thu (khoảng tháng 9 tới tháng 11): lá phong đỏ, trời trong, được nhiều người coi là đẹp nhất trong năm.
- Mùa đông: miền bắc Nhật và phần lớn Hàn Quốc có tuyết, nhiều sân đóng cửa hoặc chơi trên cỏ đã ngả vàng. Đảo Jeju, Okinawa và vùng ven biển phía nam Nhật vẫn chơi được.
Góc nhìn hôm nay: người chơi Việt Nam nên biết gì
Nhiều sân ở Nhật và Hàn Quốc là câu lạc bộ thành viên, khách ngoài chỉ chơi được vào ngày thường hoặc cần thành viên đi kèm. Sân khách sạn và sân công cộng thì đặt được qua các trang đặt sân trong nước hoặc qua công ty du lịch. Một số sân yêu cầu áo khoác hoặc áo có cổ khi vào nhà câu lạc bộ, không chỉ trên sân.
Điều quan trọng nhất là hiểu nhịp riêng: ở Nhật, chuẩn bị tinh thần cho bữa trưa giữa vòng và buổi tắm sau vòng; ở Hàn Quốc, chuẩn bị theo nhịp nhanh của caddie và nhóm phía sau. Nếu chưa ra sân, một buổi chơi golf màn hình ở Seoul hay một buổi tập ở sân tập nhiều tầng giữa Tokyo cũng là cách hay để thấy golf đã thấm vào đời sống đô thị hai nước thế nào.
Câu hỏi thường gặp
Sân golf đầu tiên ở Nhật Bản là sân nào?
Sân golf đầu tiên ở Nhật Bản là Kobe Golf Club trên núi Rokko, gần thành phố Kobe, mở năm 1903. Người lập sân là thương nhân người Anh Arthur Groom.
Vì sao chơi golf ở Nhật lại nghỉ ăn trưa giữa vòng?
Đây là thói quen lâu đời của sân golf Nhật: chơi chín hố, vào nhà câu lạc bộ ăn trưa khoảng 45 phút tới một tiếng, rồi chơi chín hố còn lại. Sân sắp sẵn giờ xuất phát cho nửa sau.
Sân golf Nhật có hai green trên một hố để làm gì?
Hai green giúp sân thích ứng với khí hậu: green cỏ korai chịu nóng dùng vào mùa hè, green cỏ bent hợp mùa lạnh. Hai green còn cho phép luân phiên để cỏ được nghỉ.
Golf màn hình ở Hàn Quốc là gì?
Golf màn hình là phòng golf mô phỏng trong nhà, người chơi đánh bóng thật vào màn chiếu, máy tính đo đường bay và hiển thị sân ảo. Đây là cách chơi và tập golf rất phổ biến ở các đô thị Hàn Quốc.
Người châu Á đầu tiên thắng Major golf nam là ai?
Yang Yong-eun của Hàn Quốc là người nam sinh ra ở châu Á đầu tiên thắng một giải Major, tại PGA Championship năm 2009. Người Nhật đầu tiên thắng Major nam là Hideki Matsuyama tại The Masters 2021.